Światowa branża muzyczna wprowadza wspólny system oznaczania nagrań wykorzystujących generatywną sztuczną inteligencję. Nowe etykiety mają zapewnić słuchaczom większą przejrzystość i umożliwić łatwe odróżnienie nagrań wygenerowanych przez AI od tych, w których sztuczna inteligencja została wykorzystana jedynie jako narzędzie wspierające proces twórczy. Inicjatywę wspólnie ogłosiły IFPI, RIAA, A2IM, WIN, IMPALA, Recording Academy (GRAMMY), SAG-AFTRA oraz Human Artistry Campaign.
Nowy system opiera się na dwóch oznaczeniach: Wygenerowane przez AI oraz Wspomagane przez AI. Został opracowany z myślą o wdrożeniu przez serwisy muzyczne, dystrybutorów i pozostałych partnerów branży na całym świecie. Rozwiązanie ma charakter otwarty i będzie rozwijane wraz z postępem technologicznym oraz zmianami regulacyjnymi.
Inicjatywa pojawia się w momencie gwałtownego wzrostu liczby utworów tworzonych przy użyciu generatywnej sztucznej inteligencji. Według danych opublikowanych przez Deezer już 44 proc. nowych nagrań trafiających na platformę stanowią materiały wygenerowane przez AI. Apple Music informował z kolei, że ponad jedna trzecia utworów przesyłanych do serwisu określana jest jako „100% AI”. Jednocześnie coraz więcej artystów wykorzystuje sztuczną inteligencję jako narzędzie wspierające kreatywność, a nie zastępujące ludzką twórczość. Nowe oznaczenia mają pomóc odbiorcom świadomie odróżniać te dwa rodzaje wykorzystania AI.
– Słuchacze chcą wiedzieć, czy i w jaki sposób generatywna sztuczna inteligencja została wykorzystana przy tworzeniu muzyki, której słuchają. Ponieważ ludzka twórczość i autentyczność mają dla fanów muzyki na całym świecie ogromne znaczenie, nowe oznaczenia zapewnią prosty, zrozumiały i łatwy do wdrożenia sposób informowania o wykorzystaniu AI. Dostrzegamy jednocześnie wiele kreatywnych zastosowań sztucznej inteligencji, dlatego wraz z upowszechnianiem się tego systemu oraz rozwojem technologii będziemy rozwijać zakres informacji przekazywanych odbiorcom – podkreślają Vikki Oakley, CEO IFPI oraz Mitch Glazier, Chairman & CEO RIAA we wspólnym oświadczeniu.
– Sztuczna inteligencja może być cennym narzędziem wspierającym proces twórczy, ale nie może rozwijać się kosztem twórców, artystów wykonawców i producentów fonograficznych. Nowe oznaczenia to ważny krok w kierunku większej przejrzystości dla słuchaczy i kolejny element działań branży na rzecz odpowiedzialnego rozwoju AI. Równie istotne pozostaje stworzenie skutecznych ram prawnych, które zapewnią poszanowanie praw autorskich i praw pokrewnych, przejrzystość wykorzystywania chronionych treści do trenowania modeli AI oraz uczciwe zasady funkcjonowania rynku. Tylko wtedy sztuczna inteligencja będzie mogła rozwijać się z korzyścią zarówno dla innowacji, jak i dla kultury – mówi Bogusław Pluta,dyrektor zarządzający ZPAV.
Oznaczanie nagrań to element szerszych działań branży wobec AI
Wprowadzenie wspólnego systemu oznaczania nagrań jest jednym z elementów szerszych działań prowadzonych przez światową branżę muzyczną na rzecz odpowiedzialnego rozwoju sztucznej inteligencji. Organizacje reprezentujące twórców, artystów wykonawców i producentów fonograficznych od wielu miesięcy apelują o stworzenie ram prawnych, które pozwolą rozwijać AI z poszanowaniem praw autorskich i praw pokrewnych.
Branża muzyczna postuluje w szczególności:
- obowiązek uzyskania zgody właścicieli praw na wykorzystywanie utworów i innych chronionych treści – w tym nagrań muzycznych – do trenowania modeli generatywnej sztucznej inteligencji poprzez zawieranie odpowiednich umów licencyjnych;
- zapewnienie pełnej transparentności w zakresie wykorzystywania chronionych treści do trenowania modeli AI;
- wprowadzenie prawnego domniemania wykorzystania chronionych utworów przez twórców modeli AI, tak aby ciężar dowodu nie spoczywał wyłącznie na artystach, twórcach czy producentach fonograficznych. Rozwiązanie takie zostało już przyjęte przez Senat Francji;
- obowiązek oznaczania treści wytwarzanych z wykorzystaniem generatywnej sztucznej inteligencji, aby odbiorcy mogli świadomie odróżnić twórczość człowieka od materiałów wygenerowanych przez AI;
niewprowadzanie kolejnych wyjątków od prawa autorskiego.
Nowy system oznaczania nagrań stanowi pierwsze wspólne rozwiązanie branżowe odpowiadające na jeden z najważniejszych postulatów środowiska muzycznego – zapewnienie słuchaczom przejrzystej informacji o wykorzystaniu generatywnej sztucznej inteligencji.
Jak będą działały nowe oznaczenia?
System przewiduje dwa poziomy oznaczeń:
Wygenerowane przez AI
Oznaczenie będzie stosowane w przypadku nagrań, w których generatywna sztuczna inteligencja stworzyła całość lub zasadniczą część kreatywnych elementów nagrania, na przykład:
- główny wokal został wygenerowany przez AI,
- kluczowe partie instrumentalne zostały wygenerowane przez AI,
- utwór został w całości wygenerowany na podstawie promptów.
Wspomagane przez AI
Oznaczenie będzie stosowane w przypadku nagrań, które zostały stworzone przede wszystkim przez ludzi i stanowią przejaw ludzkiej twórczości, natomiast generatywna sztuczna inteligencja została wykorzystana jedynie do wybranych elementów procesu kreatywnego. Główny wokal oraz podstawowe partie instrumentalne pozostają wykonaniem człowieka.
Nowe oznaczenia dotyczą wyłącznie nagrań dźwiękowych. Na obecnym etapie nie obejmują wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji przy tworzeniu tekstów piosenek, kompozycji muzycznych, teledysków ani okładek wydawnictw.
Głosy światowej branży muzycznej
Ian Harrison, CEO A2IM:
– Niezależny sektor muzyczny wie, że magia muzyki rodzi się z autentycznej więzi między artystami i fanami. Technologia będzie nadal oferowała nowe sposoby tworzenia i słuchania muzyki, jednak fundamentem tej relacji pozostaje zaufanie. W świecie, w którym coraz większego znaczenia nabierają kwestie integralności, autentyczności i pochodzenia treści, odbiorcy muszą wiedzieć, co jest prawdziwe. Dlatego A2IM popiera wspólny standard oznaczania wykorzystania AI przyjęty przez całą branżę.
Noemí Planas, CEO WIN:
– Dla artystów i fanów na całym świecie zaufanie jest podstawą ich relacji. Jasne oznaczanie treści generowanych przez AI zapewnia słuchaczom przejrzystość, na którą zasługują, i wspiera podejście stawiające człowieka oraz bezpieczeństwo w centrum rozwoju technologii. Wdrożenie wspólnych standardów wypracowanych przez branżę będzie kluczowe dla odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji przy jednoczesnym zachowaniu twórczości jako jej najważniejszego elementu.
Helen Smith, Executive Chair IMPALA:
– Jak wskazano w Digital Music Plan IMPALA, stworzenie wspólnych definicji oraz systemu oznaczania materiałów generowanych przez AI jest dla niezależnego sektora muzycznego sprawą pilną i niezwykle istotną. Dzisiejsza inicjatywa to ważny pierwszy krok w kierunku stworzenia systemu identyfikacji pochodzenia treści, który może stać się znakiem jakości dla całej branży. To znacznie więcej niż samo oznaczanie – to fundament przyszłego rozwoju całego sektora.
Harvey Mason jr., CEO Recording Academy (GRAMMY):
– W miarę jak AI coraz częściej staje się elementem procesu twórczego, zarówno artyści, jak i odbiorcy zasługują na jasną informację o tym, kiedy i w jaki sposób została wykorzystana. Ta inicjatywa pozwala zachować w centrum procesu twórczego kreatywność, autorstwo i artystyczną intencję. Umożliwienie artystom opowiadania tej historii wzmacnia zaufanie i wspiera zrównoważony rozwój muzyki.
Duncan Crabtree-Ireland, National Executive Director & Chief Negotiator SAG-AFTRA:
– Przejrzystość jest niezbędna, ale stanowi dopiero początek. Fani mają prawo wiedzieć, czy słuchana przez nich muzyka została wygenerowana lub wsparta przez AI, a wykonawcy zasługują na rynek, który docenia i chroni ludzką twórczość. To ważny krok w kierunku zapewnienia odbiorcom rzetelnych informacji. SAG-AFTRA pozostaje przy stanowisku, że AI nie może zastępować, naśladować ani wykorzystywać artystów bez ich zgody oraz odpowiedniego wynagrodzenia.
dr Moiya McTier, Human Artistry Campaign:
Przejrzystość stanowi jedną z podstawowych zasad Human Artistry Campaign i ta propozycja w pełni ją realizuje. Słuchacze mają prawo wiedzieć, czy i jak AI została wykorzystana przy tworzeniu nagrań. Dziękujemy wszystkim organizacjom za współpracę przy przygotowaniu tej przełomowej inicjatywy i liczymy na jej szerokie wdrożenie w całym ekosystemie muzycznym.
Związek Producentów Audio Video (ZPAV) jest stowarzyszeniem producentów fonogramów i wideogramów muzycznych, zrzeszającym ok. 90% rynku muzycznego w Polsce. Posiada zezwolenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego na zbiorowe zarządzanie prawami producentów fonograficznych. Od momentu powstania w 1991 r. ZPAV prowadzi działania na rzecz dynamicznego rozwoju rynku muzycznego w Polsce. Jest grupą krajową Międzynarodowej Federacji Przemysłu Fonograficznego (IFPI), która zrzesza i reprezentuje światowy przemysł muzyczny (ponad 1 400 firm w 66 krajach). ZPAV działa na forum legislacyjnym, współpracuje z organami ścigania i wymiaru sprawiedliwości w dziedzinie ograniczenia naruszeń praw autorskich i pokrewnych, prowadzi szerokie działania edukacyjne oraz promocyjne, wspierające rozwój rynku muzycznego, m.in. opracowuje Oficjalną Listę Sprzedaży (OLiS) oraz przyznaje wyróżnienia Złotych, Platynowych i Diamentowych Płyt.
Od 1995 r. ZPAV jest organizatorem Fryderyków – nagród muzycznych, przyznawanych przez środowisko muzyczne: muzyków, autorów, kompozytorów, producentów muzycznych, dziennikarzy i branżę fonograficzną, zrzeszonych w Akademii Fonograficznej.
