Multibac System został zaprojektowany do rozcieńczania wodą i aplikacji doglebowej.

Gleba jest żywym środowiskiem, nie tylko nośnikiem nawozu

Nowoczesna uprawa pomidora wymaga precyzyjnego odżywiania roślin, ale coraz większe znaczenie ma także kondycja biologiczna strefy korzeniowej. To właśnie ryzosfera — bezpośrednie otoczenie korzeni — jest miejscem intensywnej wymiany między rośliną, podłożem i mikroorganizmami. Od zachodzących tam procesów zależy między innymi dostępność części składników pokarmowych oraz zdolność rośliny do prawidłowego rozwoju.

Problem dotyczy dwóch bardzo różnych grup użytkowników. Hobbysta oczekuje prostego rozwiązania, które można odmierzyć i dodać do konewki. Profesjonalny plantator potrzebuje produktu powtarzalnego, opisanego parametrami jakościowymi i możliwego do włączenia w zaplanowany program uprawy. Projekt Creative Bio Lab od początku łączył oba te wymagania.

Dwa szczepy i jedna płynna formulacja

Rdzeniem Multibac System są żywe kultury Pseudomonas fluorescens DSM 6607 oraz Paenibacillus polymyxa DSM 1091. Są to bakterie związane ze środowiskiem glebowym i strefą korzeniową. W opracowanej formulacji mają wspierać aktywność biologiczną ryzosfery, rozwój systemu korzeniowego oraz procesy związane z dostępnością i wykorzystaniem wybranych składników pokarmowych.

Preparat ma postać płynnej zawiesiny. Przy zwolnieniu partii jego łączna liczebność wynosi co najmniej 1 × 10⁸ CFU/ml, a przyjęte w projekcie kryterium stabilności po trzech miesiącach to powyżej 8 × 10⁷ CFU/ml. Formulację uzupełniają komponenty stabilizujące — 1 proc. glicerolu i 0,1 proc. karboksymetylocelulozy — oraz bor, mangan i molibden.

– Największym wyzwaniem nie było samo dobranie mikroorganizmów. Trzeba było stworzyć płynny produkt, który zachowa odpowiednią liczebność żywych bakterii, będzie możliwy do powtarzalnego wytwarzania i jednocześnie pozostanie prosty w użyciu. W biologii liczy się cały system: od szczepu i formulacji, przez kontrolę partii, aż po sposób przechowywania i aplikacji — mówi Anna Pławińska, mikrobiolożka odpowiedzialna za proces badawczo-rozwojowy.

Anna Pławińska nadzorowała prace mikrobiologiczne i proces rozwoju formulacji.

Od laboratorium do konewki i opryskiwacza

Produkt opracowano z myślą o dwóch sposobach stosowania. Po rozcieńczeniu wodą może być nanoszony bezpośrednio na podłoże w strefie korzeniowej. Podstawowe dawkowanie wynosi 50 ml preparatu na 10 l wody. Pierwszą aplikację przewidziano podczas sadzenia lub przesadzania pomidorów, a kolejne co 10–14 dni — łącznie od trzech do pięciu razy w sezonie.

Taka forma odpowiada na praktyczne bariery wdrażania rozwiązań biologicznych. Użytkownik nie otrzymuje laboratoryjnego półproduktu, lecz gotową formulację w opakowaniu 0,5 l, którą przed użyciem wystarczy wstrząsnąć, odmierzyć i rozcieńczyć. Przygotowaną ciecz roboczą należy wykorzystać tego samego dnia.

Podstawowe dawkowanie produktu: 50 ml na 10 l wody. Przed użyciem opakowanie należy wstrząsnąć.

Biologiczne wsparcie, ale nie środek ochrony roślin

Granice komunikacji produktu są równie ważne jak jego właściwości techniczne. Multibac System jest preparatem mikrobiologicznym wspierającym prawidłowy rozwój i odżywienie pomidora. Nie jest środkiem ochrony roślin i nie należy przypisywać mu zwalczania chorób, patogenów ani szkodników.

To rozróżnienie ma znaczenie zarówno dla plantatorów, jak i dla całego rynku agri-biotech. Rozwiązania oparte na mikroorganizmach nie powinny być przedstawiane jako uniwersalny zamiennik każdego zabiegu, lecz jako element świadomego zarządzania biologicznym potencjałem gleby i odżywieniem roślin. Ich wiarygodność buduje się przez identyfikację szczepów, parametry jakościowe, stabilność oraz jasne instrukcje stosowania.

Doświadczenie z mikrobiologii przełożone na nowy produkt

Nad całością procesu pracowała mikrobiolożka Anna Pławińska. W przeszłości była autorką zgłoszeń patentowych z zakresu mikrobiologii dla rozwiązań rozwijanych pod markami AgroBacs i Happy Biotics. W projekcie Multibac System odpowiadała za przełożenie wiedzy o żywych kulturach bakterii na produkt przeznaczony do realnych warunków uprawy.

To doświadczenie widać w konstrukcji projektu: preparat został opisany nie tylko poprzez skład, lecz także przez kryteria zwolnienia partii, stabilność mikrobiologiczną, zakres pH, sposób przechowywania i ograniczenia dotyczące mieszalności. Żywych bakterii nie należy łączyć bez próby zgodności między innymi z preparatami o skrajnym pH, silnymi utleniaczami, środkami dezynfekującymi, związkami miedzi ani produktami bakteriobójczymi.

Akceleracja ma pomóc przejść od rozwiązania do rynku

Projekt został zakwalifikowany do programu akceleracyjnego Industry Lab (DGA S.A), współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027.

Udział w programie otwiera przed zespołem etap weryfikacji modelu wdrożenia, dopracowania sposobu skalowania produkcji oraz przygotowania produktu do potrzeb dwóch rynków: konsumenckiego i profesjonalnego. To szczególnie istotne w przypadku żywych formulacji, w których rozwój technologii musi iść w parze z logistyką, kontrolą jakości i czytelnym pozycjonowaniem prawnym.

Mikrobiologia bliżej codziennej uprawy

Multibac System pokazuje kierunek, w którym może rozwijać się polski agri-biotech: od ogólnych deklaracji o „naturalności” do precyzyjnie opisanych produktów opartych na konkretnych szczepach i mierzalnych parametrach. Rozwiązanie nie próbuje zastąpić całej technologii uprawy. Ma natomiast wprowadzić mikrobiologię do codziennej praktyki — w sposób dostępny dla działkowca i możliwy do skalowania przez plantatora.

Jeżeli zespołowi uda się połączyć stabilność żywego produktu z powtarzalną produkcją i prostą aplikacją, Multibac System może stać się przykładem tego, jak laboratoryjna wiedza przechodzi do szklarni, tunelu i przydomowego ogrodu. A właśnie na tym etapie innowacja przestaje być eksperymentem i zaczyna pracować w realnym świecie.

Materiał powstał we współpracy z partnerem.