Inicjatywa ma nie tylko wspomóc proces odbudowy Ukrainy, ale również realnie podnieść poziom innowacyjności i bezpieczeństwa obu państw.
Polsko-ukraińska współpraca naukowo-biznesowa
Wspólne stanowisko w tej sprawie zostało wypracowane przez delegacje Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) oraz Związku Rektorów Uczelni Ukrainy (ZRUU). Dokument przyjęto 15 października podczas Polsko-Ukraińskiego Dnia Wspólnego Rektorów w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. O ustaleniach poinformowała KRASP w przesłanym komunikacie.
Przedstawiciele środowiska akademickiego podkreślają, że kontynuowanie działań w procesie odbudowy Ukrainy jest potrzebą chwili niezależnie od przebiegu działań wojennych. Ważną częścią tego procesu pozostaje przywrócenie uczelniom oraz instytucjom naukowym możliwości niezakłóconego funkcjonowania. Głównym zadaniem Polsko-Ukraińskiego Sojuszu Uczelni ma być prowadzenie wspólnych projektów badawczo-rozwojowych, przygotowywanie kadr oraz wdrażanie nowych technologii.
Partnerstwo ma objąć kluczowe dziedziny, w tym: energetykę, technologie bezpieczeństwa, zdrowie, rolnictwo, sztuczną inteligencję, cyberbezpieczeństwo oraz ochronę dziedzictwa kulturowego. Zaplanowano stworzenie cyfrowej mapy laboratoriów i sprzętu badawczego, co zapewni ukraińskim naukowcom dostęp do polskiej infrastruktury naukowej, również na odległość. Zgodnie z założeniami, sojusz powinien posiadać wspólny sekretariat, coroczny plan działań oraz mierzalne cele.
Fundusz Proof of Concept i model wsparcia miast
Jedną z głównych propozycji jest utworzenie Polsko-Ukraińskiego Funduszu Proof of Concept. Mechanizm ten ma finansować weryfikację technologii, budowę prototypów oraz pierwsze testy. Powołanie funduszu wymaga jednak ustaleń między rządami obu krajów. Według szacunków autorów inicjatywy, finansowanie projektów rzędu od 50 do 250 tys. euro pozwoliłoby wypełnić lukę pomiędzy wynikiem badań a technologią gotową do aplikowania o większe środki europejskie.
Wśród propozycji znalazł się również model „EU Innovate Together”. W jego ramach polscy i ukraińscy naukowcy rozwiązywaliby konkretne problemy zgłaszane przez ukraińskie miasta, firmy, szpitale oraz urzędy.
Doktoraty przemysłowe, biznes i ochrona przed dezinformacją
Przedstawiciele uczelni postulują większy udział przedsiębiorców w tworzeniu programów studiów oraz rozwój wspólnych doktoratów przemysłowych. W takim modelu doktorant pracowałby nad realnym problemem gospodarczym pod opieką dwóch promotorów oraz partnera biznesowego lub publicznego. Ma to być jednocześnie instrument kształcenia kadr, transferu technologii i umiędzynarodowienia.
Podczas spotkania w Krakowie zwrócono także uwagę na potrzebę ochrony przed zagrożeniami informacyjnymi, wrogą propagandą i próbami destabilizacji kraju, co wymaga współdziałania przedstawicieli wielu dyscyplin. Przygotowane rekomendacje trafią do właściwych ministrów i narodowych konferencji rektorów. Propozycje obejmują ponadto przegląd przepisów oraz opracowanie zachęt finansowych i podatkowych dla polskich firm biorących udział w odbudowie Ukrainy.
