Jak obecnie wygląda trend powrotu pracowników i zespołów startupowych do tradycyjnych przestrzeni biurowych? Czy po okresie popularności pracy w pełni zdalnej firmy ponownie dostrzegają wartość w stacjonarnej współpracy?
Nie mówiłbym o prostym powrocie do tradycyjnego modelu pracy, ale raczej o poszukiwaniu równowagi pomiędzy pracą zdalną a stacjonarną. Pandemia pokazała, że wiele obowiązków można wykonywać poza biurem, ale jednocześnie firmy przekonały się, że całkowita rezygnacja z bezpośrednich kontaktów ma swoje ograniczenia.
Szczególnie widać to w obszarze zarządzania zespołami, wdrażania nowych pracowników, budowania kultury organizacyjnej czy rozwijania relacji biznesowych. W przypadku startupów bezpośrednia współpraca ma dodatkowe znaczenie – ułatwia wymianę wiedzy, mentoring, szybkie testowanie pomysłów i budowanie zespołu wokół wspólnego celu. Spotkania na żywo często pozwalają szybciej podejmować decyzje i rozwiązywać problemy, które w środowisku zdalnym wymagają znacznie więcej czasu.
Obserwujemy, że firmy coraz bardziej świadomie podchodzą do organizacji pracy. Nie zawsze potrzebują biura dostępnego dla wszystkich pracowników przez pięć dni w tygodniu, ale chcą mieć miejsce, w którym mogą spotkać się, pracować wspólnie i przyjmować klientów. To zmienia sposób myślenia o powierzchni biurowej. Liczy się nie tyle jej wielkość, ile funkcjonalność i możliwość dopasowania do rzeczywistych potrzeb organizacji.
Jakie są główne różnice w oczekiwaniach firm wobec przestrzeni do pracy w porównaniu do lat ubiegłych? Na co dziś najbardziej zwracają uwagę founderzy i ich zespoły?
Firmy znacznie dokładniej analizują dzisiaj całkowity koszt i funkcjonalność biura. Jeszcze kilka lat temu decyzja o wynajmie często zaczynała się od określenia potrzebnej powierzchni, lokalizacji i stawki za metr kwadratowy. Obecnie przedsiębiorcy patrzą szerzej – interesuje ich również koszt przygotowania przestrzeni, jej utrzymania, obsługi oraz czas, który trzeba poświęcić na zarządzanie nią.
Ważna jest także jakość samego miejsca. Biuro powinno zapewniać odpowiednie warunki do pracy w skupieniu, spotkań zespołowych i przyjmowania klientów. Znaczenie mają akustyka, ergonomia, dostęp do sal konferencyjnych, lokalizacja oraz standard wykończenia.
W przypadku młodych firm i startupów dochodzi jeszcze kwestia niepewności związanej z tempem rozwoju. Trudno przewidzieć, jak duży będzie zespół za dwa czy trzy lata. Dlatego founderzy coraz częściej szukają rozwiązań, które pozwalają im rozwijać działalność bez konieczności ponoszenia dużych nakładów na własną infrastrukturę.
W The Shire widzimy również, że rynek jest znacznie bardziej zróżnicowany, niż mogłoby się wydawać. Naszymi klientami są nie tylko startupy, ale także banki, kancelarie prawne, fundusze inwestycyjne czy instytucje publiczne. To pokazuje, że zapotrzebowanie na profesjonalne, prywatne biura z kompleksową obsługą nie jest związane wyłącznie z wielkością firmy czy branżą.
Wspominacie o organizowanych wydarzeniach networkingowych. Jaką rolę w skalowaniu biznesu i codziennej pracy startupów odgrywa budowanie relacji wewnątrz hubów coworkingowych?
Wartość dobrze funkcjonującej przestrzeni biznesowej nie kończy się na samym biurze. Duże znaczenie ma również środowisko, które powstaje wokół niego. W jednym miejscu spotykają się firmy z różnych branż, zespoły na różnych etapach rozwoju i osoby posiadające odmienne doświadczenia zawodowe.
Dla startupów takie otoczenie może być szczególnie wartościowe. Na wczesnym etapie rozwoju firmy często nie dysponują jeszcze rozbudowaną siecią kontaktów.
Możliwość poznania potencjalnych partnerów, dostawców czy klientów, a także wymiany doświadczeń z innymi przedsiębiorcami, może realnie wspierać rozwój działalności.
Nie chodzi jednak o networking organizowany wyłącznie po to, żeby wypełnić kalendarz wydarzeniami. Najważniejsze jest stworzenie warunków do naturalnego budowania relacji. Kontakty nawiązywane w takich przestrzeniach mogą z czasem przekładać się na rekomendacje, współpracę biznesową czy pozyskiwanie nowych klientów.
Z naszej perspektywy istotne jest zachowanie równowagi. Biuro musi przede wszystkim zapewniać komfortowe warunki do pracy, prywatność i możliwość koncentracji. Jednocześnie powinno dawać szansę na nawiązywanie kontaktów, które wykraczają poza codzienne obowiązki zawodowe. To właśnie połączenie tych funkcji tworzy dodatkową wartość dla osób korzystających z takich miejsc.
W czasach, gdy młode firmy mocno optymalizują budżety, jakie korzyści finansowe i organizacyjne daje rezygnacja z tradycyjnego wynajmu długoterminowego na rzecz biur serwisowanych?
Przede wszystkim trzeba patrzeć na całkowity koszt posiadania i użytkowania biura, a nie wyłącznie na stawkę czynszu za metr kwadratowy. W tradycyjnym modelu najmu przedsiębiorca musi uwzględnić koszty aranżacji i wyposażenia powierzchni, infrastruktury technicznej, mediów, sprzątania, obsługi administracyjnej oraz codziennego zarządzania.
W przypadku biura serwisowanego wiele z tych elementów jest już uwzględnionych w jednej usłudze. Firma otrzymuje przygotowaną przestrzeń, zaplecze techniczne i profesjonalną obsługę. Nie musi angażować własnych pracowników w organizowanie i utrzymywanie infrastruktury biurowej.
Istotne są również nakłady początkowe. Przy tradycyjnym najmie przygotowanie biura może wymagać znacznego kapitału, który szczególnie dla młodych przedsiębiorstw jest potrzebny do rozwoju podstawowej działalności. Model serwisowany pozwala ograniczyć takie wydatki i szybciej rozpocząć pracę.
Nie oznacza to oczywiście, że biuro serwisowane zawsze będzie tańsze w przeliczeniu na metr kwadratowy. To dwa różne modele, które trzeba porównywać z uwzględnieniem wszystkich kosztów i zakresu usług. Przewaga rozwiązania serwisowanego polega na przewidywalności wydatków, ograniczeniu zaangażowania organizacyjnego oraz możliwości dostosowania powierzchni do aktualnej skali działalności.
Z punktu widzenia przedsiębiorcy najważniejsze jest to, żeby zasoby firmy pracowały na jej rozwój, a nie były angażowane w obszary, które może efektywnie obsługiwać zewnętrzny operator.
Jakie kluczowe trendy kształtują obecnie polski rynek powierzchni biurowych i coworkingu? Które z nich – Pana zdaniem – zostaną z nami na dłużej?
Wskazałbym trzy zasadnicze kierunki zmian. Pierwszym jest profesjonalizacja rynku biur elastycznych i rozwój modelu Office as a Service. Drugim – coraz większa świadomość kosztowa firm i poszukiwanie efektywniejszych sposobów korzystania z powierzchni biurowej. Trzecim jest rosnące znaczenie współpracy pomiędzy operatorami a właścicielami nieruchomości.
Z perspektywy rynku nieruchomości komercyjnych szczególnie interesująca jest właśnie ta ostatnia zmiana. Właściciele budynków coraz częściej dostrzegają, że współpraca z operatorem biur serwisowanych może być sposobem na dotarcie do innej grupy klientów i efektywniejsze wykorzystanie powierzchni. Operator przejmuje część odpowiedzialności za komercjalizację i codzienne funkcjonowanie przestrzeni, a klient otrzymuje gotowy produkt.
Nie oznacza to jednak, że każdy budynek czy każda lokalizacja nadaje się do takiego modelu. Kluczowe są lokalizacja, standard nieruchomości, struktura kosztów, potencjał popytu i warunki współpracy z właścicielem. Każdy projekt wymaga osobnej analizy. W naszym przypadku decyzje o rozwoju kolejnych lokalizacji zawsze muszą mieć uzasadnienie biznesowe. Sama atrakcyjność adresu nie wystarczy, jeżeli ekonomika przedsięwzięcia nie jest odpowiednia.
Wierzę, że w kolejnych latach rynek będzie się dalej specjalizował. Obok klasycznego coworkingu coraz większą rolę będą odgrywać prywatne biura serwisowane, odpowiadające na potrzeby firm oczekujących wysokiego standardu, poufności i kompleksowej obsługi.
W The Shire konsekwentnie rozwijamy właśnie ten segment. Zależy nam na budowaniu silnej sieci, ale nie traktujemy liczby lokalizacji jako jedynego miernika sukcesu. Równie ważne są jakość produktu, efektywność operacyjna i rentowność poszczególnych projektów. Uważam, że to właśnie te elementy będą w dłuższej perspektywie decydować o pozycji operatorów na polskim rynku.