Projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji (numer projektu UC71) zakłada powołanie Komisji jako centralnego organu nadzoru rynku. Jej rola wykracza jednak daleko poza czystą kontrolę.
Kluczowe kompetencje KRiBSI obejmą:
-
nadzór i certyfikację: Komisja będzie czuwać nad systemami AI wysokiego ryzyka (np. stosowanymi w infrastrukturze krytycznej, edukacji czy rekrutacji);
-
przyjmowanie skarg: każdy obywatel zyska prawo do złożenia skargi na działanie algorytmu, który narusza przepisy AI Act (szczególnie w zakresie praktyk zakazanych, jak scoring społeczny);
-
nakładanie kar: Urząd zyska zęby w postaci wysokich administracyjnych kar pieniężnych za nieprzestrzeganie standardów bezpieczeństwa;
-
wydawanie opinii indywidualnych: Firmy będą mogły wystąpić o wiążącą interpretację, czy ich rozwiązanie jest zgodne z prawem – co ma kluczowe znaczenie dla pewności obrotu gospodarczego.
Czytaj także: Polska w Davos: od „AI House” do fabryk algorytmów. Nowy rozdział cyfrowej suwerenności
Innowacje w „piaskownicy”
Jednym z najciekawszych aspektów projektu, podkreślanym przez Ministerstwo Cyfryzacji, jest powołanie tzw. piaskownic regulacyjnych. To kontrolowane środowiska, w których startupy i naukowcy będą mogli testować innowacyjne systemy AI pod okiem regulatora, zanim trafią one na rynek. Co istotne, udział dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) ma być bezpłatny. To sygnał, że Polska nie chce jedynie „zakazywać”, ale realnie wspierać lokalny ekosystem technologiczny.
Czytaj także: Polska na ścieżce cyfrowej suwerenności. Jak Ministerstwo Cyfryzacji chce wykorzystać AI i regulatory sandboxes
Niezależność i skład Komisji
Struktura KRiBSI ma gwarantować jej apolityczność i wysoki stopień specjalizacji. Zgodnie z najnowszymi poprawkami do projektu, Przewodniczący Komisji ma być powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na 5-letnią kadencję.
W składzie organu znajdą się przedstawiciele kluczowych instytucji:
-
Przewodniczący KNF (sektor finansowy),
-
Prezes UODO (ochrona danych),
-
Prezes UOKiK (ochrona konsumentów),
-
Przedstawiciele resortów cyfryzacji, obrony oraz nauki.
Czy Polska zdąży?
Harmonogram jest napięty. Choć unijny AI Act wszedł w życie w sierpniu 2024 roku, jego pełne stosowanie rozpoczyna się etapami. Według analiz Wolters Kluwer, kluczowe przepisy dotyczące organów nadzoru i modeli AI ogólnego przeznaczenia wchodzą w życie już 2 sierpnia 2025 roku.
Polska, zajmująca obecnie przedostatnie miejsce w UE pod względem adopcji AI w przedsiębiorstwach (zaledwie 8,4%, jak podaje portal DI.com.pl), nie może pozwolić sobie na zwłokę. Powołanie KRiBSI to szansa na wyjście z cyfrowego ogona Europy poprzez stworzenie bezpiecznych i jasnych reguł gry.
Warto przypomnieć, że projekt ustawy znajduje się obecnie na etapie finalnych prac rządowych. Ostateczny kształt uprawnień Komisji może jeszcze ulec drobnym korektom w parlamencie.
