Ponad 40% europejskich jednorożców ucieka do USA. Czy 4 miliardy euro i program EU SCALE zatrzymają firmy w Europie?

Z Europy wywodzi się ¼ wszystkich firm-jednorożców, ale nasz kontynent wytwarza jedynie 6 proc. globalnej wartości firm tego typu, m.in. przez bariery prawno-podatkowe.

Jednocześnie europejski kapitał jest rozproszony w 27 państwach UE, co utrudnia szybkie zawieranie transakcji. Unia Europejska planuje wdrożenie nowych, ogólno-unijnych ram prawnych (np. 28 system prawny), ułatwiających młodym firmom działalność międzynarodową, ale wymaga to czasu. Odpowiedzią na te wyzwania ma być EU SCALE – narzędzie pozwalające zamykać transakcje w jedno popołudnie. Jednocześnie Europejska Rada Innowacji rozważa zwiększenie kwoty przeznaczonej w 2026 r. na rozwój innowacji z 1,4 mld euro do ponad 4 mld euro.

Co 4. firma osiągająca status jednorożca, czyli startup, którego wartość przekracza miliard dolarów, powstaje w Europie, jednak aż 42 proc. z nich prędzej czy później przenosi się do USA, jak wynika z dostępnych danych. W Europie generowane jest zaledwie 6 proc. globalnej wartości firm-jednorożców. Z problemami borykają się również mniejsze startupy, które chcą rozwijać się i pozyskiwać inwestorów w róznych krajach. Wynika to m.in. z trudności i kosztów związanych z rozwijaniem transakcji międzynarodowej pomiędzy startupami a inwestorami, które potrafią sięgać 15 tys. euro przy 50 tys. inwestycji. Dla wielu firm jest to ogromna bariera.

By temu zaradzić DeepSAFE, projekt finansowany z budżetu Unii Europejskiej, stworzył projekt narzędzia ułatwiejącego europejskie inwestycje w startupy na wczesnym etapie rozwoju. Jest przeznaczony dla krajów będących członkami Unii Europejskiej oraz z Ukrainy. Obejmuje on pilotaż prototypowego narzędzia EU SCALE (European Simple Convertible Agreement for Loan to Equity) oraz mentoring. Nabór zgłoszeń do udziału w projekcie trwa do 14 kwietnia.

– To bardzo ważne, aby kraje Europy Środkowo-Wschodniej oraz Ukraina stworzyły ekosystem startupów, który będzie połączeniem narzędzi zapewniających firmom możliwości startu i da im dostęp do wspólnych obiektów umożliwiających testowanie innowacji lub pilotażowe wdrażanie wynalazków – mówi Michiel Scheffer, President of the Board of the European Innovation Council – Dlatego tak ważne jest wprowadzenie przepisów, które umożliwią startupom uzyskanie statusu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w UE, co pomoże im budować rozpoznawalność wśród międzynarodowych inwestorów. Jednym z problemów, który trzeba rozwiązać, jest też wciąż zbyt niski napływ międzynarodowych inwestycji do krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

Kapitał uwięziony w 27 systemach prawnych i podatkowych

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen w swoim dorocznym przemówieniu z 2026 r. zapowiedziała utworzenie 28. systemu prawnego, czyli nowych ram prawnych, stanowiących ogólnoeuropejską alternatywę dla krajowych przepisów poszczególnych państw członkowskich, ujednolicając europejski rynek i ułatwiając młodym firmom działanie oraz rozwój innowacji. Jednak wprowadzenie tego typu zmian legislacyjnych wymaga czasu.

– Europejski kapitał jest obecnie uwięziony w 27 różnych systemach prawnych i podatkowych. EU SCALE to rozwiązanie tworzone z myślą o szybkości – szacujemy, że transakcję można będzie sfinalizować w zaledwie jedno popołudnie! Startupy uczestniczące w najbliższej edycji Akademii, którą stworzyliśmy by wspierać przedsiębiorców poprzez mentoring, też będą mieli możliwość przetestowania narzędzia i pomoc w jego udoskonaleniu. Mamy nadzieję, że wkrótce EU SCALE stanie się standardem w zakresie finansowania early seeds w Europie – mówi Anna Dymowska, dyrektor operacyjna FundingBox Group i koordynatorka projektu. – Funding Box, jako wiodący europejski podmiot wspierający finansowanie kaskadowe w ramach unijnych grantów, przekazał już firmom ponad 230 mln euro w funduszach publicznych i 7 mln euro w ramach funduszy Venture Capital. Rozumiemy wyzwania i dlatego zależy nam na stworzeniu prostego mechanizmu ułatwiającego pozyskiwanie finansowania dla startupów, aby inwestycje publiczne mogły współdziałać z inwestycjami z sektora prywatnego, a innowacyjne firmy pozostawały w Europie, wzmacniając jej bezpieczeństwo technologiczne i budując nową gospodarkę.

W 2026 r. Europejska Rada Innowacji, która pierwotnie zamierzała przeznaczyć 1,4 mld euro na strategiczne technologie i rozwój przedsiębiorstw, rozważa trzykrotne zwiększenie tej kwoty, do ponad 4 mld euro. Wsparciu finansowemu towarzyszy również zapewnienie dostępu do porad wiodących ekspertów, korporacji, oraz inwestorów.