Visa, Mastercard i Ant International chcą wiedzieć, kim jest twój algorytm

To pierwszy tak bezpośredni krok ku uregulowaniu rodzącego się handlu agentowego (agentic commerce), w którym maszyny nie tylko rekomendują zakupy, lecz podejmują decyzje finansowe w imieniu ludzi.

Bilet lotniczy kupiony w ułamku sekundy

Wyobraźmy sobie prosty scenariusz: algorytm w twoim telefonie dostaje polecenie: „zarezerwuj weekend w Rzymie do kwoty 1500 zł, gdy tylko spadną ceny lotów”.

Dotąd proces ten wymagał zatwierdzenia transakcji kodem SMS, biometrią w aplikacji lub powiadomieniem 3D Secure. W modelu handlu agentowego to oprogramowanie – w pełni autonomiczny agent – ma samo sfinalizować transakcję u pośrednika, posługując się przypisanym portfelem cyfrowym lub stokenizowaną kartą płatniczą. W tym momencie pojawia się jednak podstawowy problem prawny i technologiczny: skąd bramka płatnicza linii lotniczych ma wiedzieć, czy transakcji dokonuje rzeczywiście twój upoważniony asystent, zhakowany bot, czy halucynujący model językowy? Kto poniesie odpowiedzialność, jeśli agent kupi bilet do Rzymu, ale w stanie Georgia w USA zamiast we Włoszech?

Odpowiedzią sektora finansowego na ten dylemat ma być porozumienie ogłoszone 10 września 2026 roku przez gigantów płatniczych.

Od KYC do KYA: paszport dla sztucznej inteligencji

Przez dekady fundamentem zaufania w bankowości była procedura KYC (Know Your Customer – Poznaj swojego klienta), zmuszająca instytucje do weryfikacji tożsamości człowieka otwierającego rachunek. Nowa koncepcja – KYA (Know Your Agent) – tworzy analogiczny paszport tożsamości dla algorytmów.

Jak wynika ze wspólnego komunikatu gigantów płatniczych oraz doniesień agencji Reuters, inicjatywa ma na celu stworzenie interoperacyjnych ram:

• rejestracji i onboardingu agentów: zamiast budować odrębne poświadczenia dla każdego ekosystemu z osobna, agent zweryfikowany w jednym standardzie będzie rozpoznawalny w pozostałych;

• weryfikacji sygnałów zaufania (trust signals): oceny, czy dany agent działa w granicach przyznanych mu przez człowieka uprawnień (tzw. dowód weryfikowalnej intencji użytkownika – verifiable intent);

• atrybucji odpowiedzialności: wyraźnego określenia, na kim spoczywa ryzyko w razie nieautoryzowanej lub błędnej transakcji – na emitencie karty, dostawcy portfela, deweloperze agenta czy właścicielu konta.

Projekt opiera się na integracji dotychczasowych, rozwijanych oddzielnie rozwiązań: Trusted Agent Protocol od Visy, mechanizmu Verifiable Intent wbudowanego w platformę Mastercard Agent Pay oraz Agentic Mobile Protocol autorstwa Ant International (operatora m.in. Alipay+).

Singapur jako poligon doświadczalny

Współpraca nie toczy się w próżni. Firmy ogłosiły, że prace koordynowane będą za pośrednictwem platformy BuildFin.ai, powołanej przez Monetary Authority of Singapore (MAS) – bank centralny i regulatora finansowego Singapuru. Partnerstwo bazuje bezpośrednio na wypracowanych wcześniej wytycznych SAFR (Safeguards for Agentic Finance at Runtime). To zbiór reguł bezpieczeństwa w czasie rzeczywistym, który zakłada, że przed wykonaniem jakiejkolwiek dyspozycji agent musi przejść serię testów sprawdzających m.in. limity transakcyjne, poprawność logiczną zlecenia oraz brak podatności na wstrzykiwanie złośliwych instrukcji (prompt injection).

– Interoperacyjność między ramami Know-Your-Agent ma kluczowe znaczenie, aby handel oparty na agentach mógł działać na masową skalę. Daje to sprzedawcom, platformom i wydawcom spójny sposób na rozpoznawanie zaufanych asystentów oraz weryfikację, że ich działania odzwierciedlają rzeczywistą wolę użytkownika — podkreśla Pablo Fourez, dyrektor ds. partnerstw i innowacji w Visa.

Z kolei Jiang-Ming Yang, Chief Innovation Officer w Ant International, zwraca uwagę na czynnik ryzyka, z którym dotychczasowe systemy płatnicze nie miały do czynienia: „agenci AI niosą ze sobą ryzyka techniczne, takie jak halucynacje. Musimy mieć absolutną pewność, że ludzie czują się bezpiecznie. Zaufanie jest fundamentem całej transformacji opartej na AI”.

Stawka warta biliony dolarów

Porozumienie odwiecznych rywali – Visy i Mastercarda – we współpracy z chińskim gigantem Ant Group nie wynika z altruizmu. To klasyczna obrona własnej pozycji rynkowej. Według szacunków branżowych przytaczanych przy okazji inauguracji porozumienia, do 2030 roku autonomiczni agenci AI mogą zarządzać lub bezpośrednio pośredniczyć w transakcjach konsumenckich o wartości od 3 do 5 bilionów dolarów rocznie. Portfele cyfrowe już w 2025 roku odpowiadały za 56% wartości światowego e-commerce.

Jeżeli tradycyjni operatorzy płatności nie stworzyliby spójnego, bezpiecznego i uniwersalnego mechanizmu autoryzacji botów, rynek zapełniłby się zdecentralizowanymi protokołami lub zamkniętymi rozwiązaniami dostawców modeli bazowych (jak OpenAI, Google czy Anthropic). Opracowując wspólny paszport KYA, Visa, Mastercard i Ant International dążą do tego, by każda transakcja wykonywana przez algorytm – bez względu na to, czy zamówi on pizzę, opłaci subskrypcję czy kupi akcje na giełdzie – nadal przechodziła przez tradycyjne tory rozliczeniowe i generowała standardowe prowizje.

Dziennikarski test rzeczywistości

Choć zapowiedź brzmi imponująco, do deklaracji prasowych należy podejść ze zdrowym sceptycyzmem:

1. Brak wiążących ram prawnych: Standard KYA jest inicjatywą prywatno-regulacyjną, a nie prawem stanowionym. Prawdziwym testem będzie reakcja unijnych regulatorów (pod kątem zgodności z AI Act oraz dyrektywami PSD2/PSD3) i amerykańskiego FTC w kwestii ochrony konsumenta.

2. Kwestia sporów reklamacyjnych (chargeback): Jeśli agent AI błędnie zinterpretuje polecenie i dokona zakupu w oparciu o wadliwą przesłankę, tradycyjne procedury reklamacyjne mogą okazać się bezradne. Kto ponosi koszt: bank, użytkownik, czy twórca modelu AI? Komunikat koalicji na razie nie daje na to pytanie wyczerpującej odpowiedzi.

3. Problem monopolizacji zaufania: Wprowadzenie centralnych rejestrów „certyfikowanych agentów” może stworzyć barierę wejścia dla mniejszych deweloperów oprogramowania open-source, faworyzując wyłącznie asystentów tworzonych przez technologiczne korporacje.

Projekt KYA pokazuje jednak dobitnie jedno: epoka, w której płatności internetowe definiował klikający w ekran człowiek, bezpowrotnie zmierza ku końcowi. Zaczyna się era maszyn obracających naszymi pieniędzmi – a banki właśnie sprawdzają ich dowody osobiste.