Manekin symulujący sylwetkę łyżwiarza szybkiego w pozycji zjazdowej oraz kombinezon skoczka narciarskiego Aleksandra Zniszczoła – to wokół tych rekwizytów skupiła się uwaga decydentów w krakowskim Laboratorium Inżynierii Wiatrowej Politechniki Krakowskiej. W sporcie na najwyższym poziomie margines błędu skurczył się do ułamków sekund, a opór powietrza bywa bezlitosnym rywalem.
Nauka zamiast improwizacji
Podpisane w Krakowie porozumienie formalizuje dotychczasowe, często doraźne kontakty kadr narodowych z inżynierami. Umowę sygnowali rektor Politechniki Krakowskiej prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata oraz dyrektor Instytutu Sportu – PIB dr Marek Drob.
Zakres współpracy obejmuje:
-
badania aerodynamiczne: testowanie geometrii kombinezonów, kasków oraz nart w zróżnicowanych strugach powietrza;
-
biomechanikę pozycji: mapowanie optymalnego ułożenia ciała zawodnika (na rowerze, łyżwach czy w locie narciarskim) w celu minimalizacji współczynnika oporu aerodynamicznego;
-
projektowanie sensorów: tworzenie i walidację aparatury pomiarowej działającej w czasie rzeczywistym.
– Takie badania mogą uszczknąć z wyniku te setną sekundy czy ten centymetr, które na mecie dadzą przewagę na wagę medalu olimpijskiego. Kompetencje naszego zespołu specjalistów inżynierii wiatrowej i unikatowa infrastruktura badawcza naszych laboratoriów mogą z powodzeniem służyć polskim sportowcom – wskazuje prof. Andrzej Szarata.
Psychologia technologii na torze i skoczni
Praktyczny wymiar testów zaprezentowano z udziałem zawodników. Mistrzyni świata juniorek Maria Okrucińska testowała stanowisko kolarskie pod okiem Michała Kwiatkowskiego. Doświadczeniami z testów w krakowskim tunelu dzielił się także Władimir Semirunnij, wicemistrz olimpijski w łyżwiarstwie szybkim z 2026 roku, którego sprzęt poddano modyfikacjom aerodynamicznym przed zawodami we Włoszech.
Kwiatkowski zwrócił uwagę na istotny aspekt mentalny, jaki daje sportowcowi zaplecze laboratoryjne: „wsparcie w nauce może nam, zawodnikom dać nie tylko sprzętową czy motoryczną przewagę. Może też budować naszą psychologiczną pewność i przekonanie, że nie ustępujemy innym w tym wyścigu sportowych zbrojeń, bo na wszystkich płaszczyznach wykorzystaliśmy wszelkie możliwości, by osiągnąć jak najlepszy wynik sportowy”.
Instytucjonalny hub czy deklaracja intencji?
W krakowskim seminarium uczestniczyli przedstawiciele rządu: minister sportu i turystyki Jakub Rutnicki oraz wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Marek Gzik. Deklaracje polityczne koncentrują się na włączeniu badań do państwowego programu przygotowań.
Jakub Rutnicki zaznaczył, że „bez innowacji, nowych technologii, badań prowadzonych naukowymi metodami nie sposób dziś osiągać medalowych wyników w świecie. Chcemy jeszcze mocniej wspierać polskich sportowców także w tym aspekcie, bo innowacja jest w sporcie kluczowa. Dlatego łączymy polską naukę, która prezentuje światowy poziom, ze sportem wyczynowym”.
Według założeń Ministerstwa Sportu i Turystyki Instytut Sportu ma pełnić rolę integratora łączącego federacje sportowe ze specjalistycznymi uczelniami technicznymi. Planowane jest także powołanie Rady Innowacji.
Trenerzy i działacze – m.in. Apoloniusz Tajner, Maciej Maciusiak i Łukasz Kruczek – zwracają jednak uwagę na bariery praktyczne:
-
czas reakcji: cykl publikacyjny i procedury akademickie nie przystają do realiów sezonu startowego; sztaby trenerskie potrzebują szybkiej weryfikacji rozwiązań w ciągu dni, nie miesięcy;
-
restrykcje regulaminowe: innowacje sprzętowe muszą rygorystycznie mieścić się w limitach FIS, UCI czy ISU, aby uniknąć dyskwalifikacji;
-
finansowanie celowe: uczestnicy debaty wprost postulowali stworzenie dedykowanych ścieżek grantowych (np. w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju), ponieważ badania w tunelach aerodynamicznych są kapitałochłonne i przekraczają budżety statutowe pojedynczych związków.
Powodzenie inicjatywy zależy od tego, czy ministerialne zapowiedzi przełożą się na stałe linie budżetowe, czy też skończą się na pojedynczych sesjach wizerunkowych przed obiektywami aparatów.
