Zamiast odpływu talentów, eksperci chcą budować swoją pozycją w Polsce: po raz pierwszy wręczono The Ulam Awards

Podczas gali, która odbyła się w ramach MIT Universal AI Summit, uhonorowano sześć osób i organizacji w kategoriach obejmujących przełomowe produkty, badania naukowe, sprawność inżynieryjną, sukces biznesowy, wpływ społeczny i wizjonerskie przywództwo.

Inicjatywa The Ulam Awards powstała z przekonania, że polskie osiągnięcia w sztucznej inteligencji zasługują na systematyczne dokumentowanie i promowanie na arenie międzynarodowej. Pomysłodawcami i organizatorami nagrody są trzy organizacje: StartSmart CEE, Vistula Valley oraz Warsaw.AI. Nagroda będzie mieć charakter cykliczny – pierwsza edycja stanowi punkt wyjścia dla corocznego wyróżniania związanych z Polską osób i instytucji, które realnie wpływają na kształt globalnego ekosystemu AI.

Nagroda nosi imię Stanisława Ulama, polskiego matematyka urodzonego we Lwowie, który w XX wieku wniósł fundamentalny wkład w rozwój nauki i technologii na skalę globalną. Ulam uczestniczył w Projekcie Manhattan, współtworzył projekt bomby termojądrowej, a przede wszystkim opracował metodę Monte Carlo – technikę obliczeniową opartą na losowym próbkowaniu, która dziś stanowi jedno z podstawowych narzędzi wykorzystywanych w uczeniu maszynowym, optymalizacji modeli AI, finansach i naukach przyrodniczych. Wybór patrona nagrody nie jest przypadkowy – łączy polskie korzenie z oddziaływaniem na najważniejsze kierunki globalnego rozwoju współczesnej technologii.

Podczas gali głos zabrał wiceminister cyfryzacji Rafał Rosiński, który podkreślił zmianę w postrzeganiu polskiego rynku talentów: „przez lata mówiliśmy o odpływie talentów. Dziś widzimy, że coraz częściej budują oni swoją pozycję tutaj”.

Sześć kategorii, sześć historii wpływu

W kategorii Product Impact nagrodę otrzymała spółka ElevenLabs – startup założony w 2022 r. przez Mattiego Staniszewskiego i Piotra Dąbkowskiego, specjalizujący się w generowaniu i klonowaniu głosu z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Jej platforma jest wykorzystywana przez firmy technologiczne, mediowe i rozrywkowe na całym świecie, w tym m.in. przez „The Washington Post”, ESPN czy NVIDIA. Nagrodę odebrała Anna Chrzanowska-Kovacs, odpowiedzialna za strategię go-to-market i rozwój w Europie Środkowej, a wręczyła ją Joanna Czekaj – CEO Salestube & Chief Innovation Officer Group One jako głównego donatora nagrody.

Nagrodę Breakthrough Research przyznano prof. Tomaszowi Trzcińskiemu i Michałowi Bortkiewiczowi z Politechniki Warszawskiej za pracę badawczą dotyczącą bardzo głębokich sieci neuronowych w uczeniu ze wzmocnieniem. Artykuł naukowy, przygotowany we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu Princeton – Kevinem Wangiem, Ishaanem Javalim i Benjaminem Eysenbachem – otrzymał nagrodę Best Paper na konferencji NeurIPS 2025, jednym z najważniejszych wydarzeń naukowych w dziedzinie sztucznej inteligencji. Nagrodę wręczyła Kathleen D. Kennedy, Senior Director MIT Horizon.

W kategorii Technical Excellence wyróżniony został, programista z Gdańska, o pseudonimie „Psycho”, który był w przeszłości jednym z pierwszych pracowników OpenAI. „Psycho” podczas AtCoder World Tour Finals 2025 w Tokio, pokonał kodujący model AI OpenAI osiągając przewagę 9,5 proc. w 10-godzinnym maratonie programistycznym, a nagrodę wręczył Maciej Szymczyk, współzałożyciel Sales Patriot.

Nagrodę za Startup Success otrzymała neptune.ai – firma założona w 2017 roku, która stworzyła platformę do zarządzania eksperymentami w uczeniu maszynowym, wykorzystywaną przez ponad 60 tys. badaczy. W grudniu 2025 r. OpenAI ogłosiło przejęcie neptune.ai, co potwierdziło strategiczne znaczenie narzędzi stworzonych przez polski zespół dla rozwoju najbardziej zaawansowanych modeli AI na świecie. Nagrodę odebrała Paulina Prachnio-Janušauskas, współzałożycielka firmy, a wręczył ją Piotr Adamczyk, wiceprezes Euvic Future Work.

Nagroda Social Impact trafiła do Ryszarda Szubartowskiego, wyróżnionego za wieloletnią działalność edukacyjną w obszarze informatyki. Jako mentor i nauczyciel wychował pokolenia polskich ekspertów, w tym wielu uznanych badaczy i inżynierów AI. W jego imieniu nagrodę odebrał syn i bliski współpracownik Sebastian Szubartowski, a wręczył ją Piotr Nowosielski założyciel i CEO Rocket Jobs.

W kategorii Visionary Leadership laureatem został prof. Piotr Sankowski z Uniwersytetu Warszawskiego, główny twórca instytutu badawczego IDEAS NCBR oraz IDEAS Research Institute, współzałożyciel MIM Solutions oraz laureat czterech grantów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC). Wyróżnienie przyznano za budowanie ekosystemu łączącego badania naukowe na najwyższym poziomie z praktycznymi zastosowaniami biznesowymi. Nagrodę wręczył Rafał Solski współzałożyciel i CEO John Weston Group, wiceprezes Think Tank Marka Polska.

– The Ulam Awards pokazują młodym badaczom, że ich praca ma znaczenie i jest zauważana. Być może nadszedł moment na projekt o skali przełomowej dla polskiego AI – powiedział prof. Sankowski, odbierając nagrodę.

Nagrody obejmują sześć kategorii zaprojektowanych tak, aby uwzględniać pełne spektrum wpływu – od produktów i badań naukowych, przez inżynierię i przedsiębiorczość, po edukację i przywództwo instytucjonalne. Organizatorzy zapowiadają, że nagroda będzie przyznawana cyklicznie, stanowiąc trwały element budowania rozpoznawalności polskich osiągnięć technologicznych na arenie międzynarodowej.

Głównym darczyńcą (Prime Donor) pierwszej edycji była Group One. W gronie darczyńców π (Pi Donors) znaleźli się: John Weston Group, Rocket Jobs i Sales Patriot. Darczyńcami Monte Carlo (Monte Carlo Donors) są AIUS Technologies i Euvic Future Work. Galę uzupełniły elementy artystyczne, w tym utwór „Magnetism” skomponowany przez Jacka Grudnia oraz oprawa wizualna autorstwa studia GLΛ55HΣΛD.

Stanisław Ulam – patron nagrody

Stanisław Marcin Ulam (ur. 13 kwietnia 1909, Lwów, zm. 13 maja 1984, Santa Fe, Nowy Meksyk) był polsko-amerykańskim matematykiem, fizykiem nuklearnym i informatykiem. Studiował na Politechnice Lwowskiej, gdzie w 1933 r. uzyskał doktorat pod kierunkiem Kazimierza Kuratowskiego. Był członkiem lwowskiej szkoły matematycznej skupionej wokół Stefana Banacha i Hugona Steinhausa. W 1935 r. na zaproszenie Johna von Neumanna wyjechał do Princeton, a w 1939 r. opuścił Polskę tuż przed inwazją niemiecką. Reszta jego rodziny zginęła w Holokauście. W 1943 r. dołączył do Projektu Manhattan w Los Alamos, gdzie jego kompetencje w zakresie hydrodynamiki okazały się kluczowe dla zaprojektowania bomby implozyjnej.

Najważniejsze osiągnięcia Stanisława Ulama w kontekście AI:

Metoda Monte Carlo – opracowana wspólnie z von Neumannem i Nicholasem Metropolisem, polega na wykorzystaniu losowego próbkowania do przybliżonego rozwiązywania złożonych problemów matematycznych. Dziś stanowi jeden z filarów sztucznej inteligencji: jest podstawą uczenia ze wzmocnieniem (w tym algorytmu Monte Carlo Tree Search, zastosowanego m.in. w programie AlphaGo), sieci bayesowskich, optymalizacji hiperparametrów oraz symulacji probabilistycznych. Bez tej metody wiele współczesnych algorytmów AI nie mogłoby funkcjonować w swojej obecnej postaci.

Stanisław Ulam zaproponował także koncepcję automatu komórkowego, wykorzystywaną dziś w modelowaniu złożonych systemów, współtworzył projekt bomby termojądrowej (Teller-Ulam) wymagający pionierskich obliczeń numerycznych oraz był współautorem jednego z najwcześniejszych programów szachowych – wczesnego przyczynku do rozwoju sztucznej inteligencji. Pozostaje symbolem polskiego wkładu w globalną naukę – matematykiem, którego idee sformułowane ponad siedem dekad temu nadal stanowią fundament technologii kształtujących współczesny świat.