Zgodnie z oficjalną informacją przekazaną przez Ministerstwo Finansów, finansowanie obszaru naukowego i szkół wyższych sięgnie poziomu 46,2 mld zł. Taka kwota oznacza nominalny wzrost o ponad 2,6 mld zł w stosunku do roku 2026. Główny ciężar tego zasilania zostanie pokryty ze środków pochodzących bezpośrednio z budżetu państwa. Z wyliczeń resortu wynika również, że wskaźnik udziału nakładów ogółem na obszar nauki w relacji do produktu krajowego brutto uplasuje się na poziomie 1,05 proc.
Z perspektywy przedstawicieli rządu planowany zastrzyk finansowy stanowi istotny element budowania nowej dynamiki rozwojowej krajowej gospodarki. Według szefa resortu nauki Marcina Kulaska, wyższe nakłady na sektor badawczo-rozwojowy (B+R) to jednoznaczny sygnał dla środowiska akademickiego i naukowego, świadczący o rosnącej randze tego obszaru w kontekście stabilności oraz bezpieczeństwa kraju. Minister wskazuje, że decyzja ta ma przełożyć się na poprawę innowacyjności polskiego rynku. Jednocześnie przedstawiciel rządu zapowiada, że dotychczasowe ustalenia nie kończą procesu ubiegania się o stałe i sukcesywne podnoszenie nakładów w kolejnych latach.
Nowe środki na cyfryzację, superkomputery i wsparcie dla startupów
Przekazanie dodatkowego kapitału do sektora naukowego ma zostać przeznaczone na konkretne cele inwestycyjne oraz stabilizację bieżącej działalności placówek dydaktycznych i badawczych. W wykazie priorytetowych zadań Ministerstwo Finansów wymienia przede wszystkim podniesienie kwot subwencji kierowanych bezpośrednio do uczelni. Sporo uwagi poświęcono kwestiom cyfryzacji oraz nowym technologiom: przewidziano dofinansowanie projektów modernizacji infrastruktury badawczej, budowy nowoczesnych zapleczy technologicznych dla branży AI, a także realizację inicjatywy Polskich Fabryk Sztucznej Inteligencji GAIA AI. Powstające w ten sposób superkomputery mają zapewnić niespotykaną dotąd moc obliczeniową, z której korzystać będą mogli naukowcy, firmy oraz podmioty ze środowiska startupowego.
Wśród pozostałych strategicznych kierunków wydatkowania wymieniono poprawę cyberbezpieczeństwa uczelni wyższych oraz instytucji naukowo-badawczych poprzez podniesienie jakości ochrony infrastruktury teleinformatycznej. Ponadto projekt przewiduje wyodrębnienie kwoty 400 mln zł z przeznaczeniem na zasilenie grantów przyznawanych przez Narodowe Centrum Nauki (NCN). Zwiększony budżet pozwoli również na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktyczno-naukowego, w czym mieści się zaplanowane 3-procentowe podwyższenie wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w szkołach wyższych oraz w instytutach należących do Polskiej Akademii Nauk (PAN).
Ustalenia budżetowe i szczegółowy podział kwot
Finalne liczby ujęte w rządowym projekcie są wynikiem prowadzonych ustaleń pomiędzy Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego a Ministerstwem Finansów. W toku wielotygodniowych rozmów negocjacyjnych resortowi nauki udało się pozyskać sumę 1,8 mld zł wykraczającą poza wstępnie zakładany limit wydatków. Dyrektor Departamentu Komunikacji w MNiSW Dorota Kosowicz wyjaśnia, że w części środków budżetowych bezpośrednio nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wypracowano wzrost nakładów o 7,5 proc. rdr. Oznacza to nominalne powiększenie tego budżetu o prawie 2,7 mld zł, co pozwala osiągnąć łączny limit wydatków MNiSW przekraczający 38,4 mld zł.
Z wyliczeń przedstawionych przez dyrektor Dorotę Kosowicz wynika, że po podsumowaniu całości środków zaplanowanych na rok 2027 w obszarze nauki i szkół wyższych (uwzględniających wydatki MNiSW, pozostałych resortów oraz środki na działalność badawczo-rozwojową), suma nakładów osiągnie dokładnie 47 154 797 tys. zł. Odnosząc tę wartość do zapisów ujętych w ustawie budżetowej na rok 2026: 44 657 830 tys. zł, całkowity wzrost nominalny wykazuje wartość 2 496 967 tys. zł, co odpowiada wzrostowi o 5,6 proc.
