Uczelnia łączy dzięki niemu swoje dziedzictwo akademickie i ekspercką wiedzę o środowisku z nowoczesnymi technologiami, innowacjami i kompetencjami przyszłości, odpowiadając na potrzeby osób studiujących oraz wyzwania zielonej i cyfrowej transformacji. Projekt jest współfinansowany z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego.
Zaglądamy za kulisy projektu, którego realizacja rozpoczęła się w 2024 roku, a który już przekłada się na dostosowanie oferty SGGW do potrzeb takich branż, jak rolnictwo, przemysł spożywczy oraz energetyka odnawialna. W rozwój kompetencji kadry oraz kształcenie studentów uczelnia szeroko włącza zagadnienia zielonej i cyfrowej transformacji oraz projektowania uniwersalnego.
To jedno z największych przedsięwzięć w obszarze kształcenia realizowanych przez Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego. Wartość projektu sięga ponad 21,2 mln zł, z czego aż 20,6 mln zł stanowią środki pozyskane z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego. Uzupełnieniem finansowania jest wkład własny uczelni w wysokości około 670 tys. zł.
– W naszym konkursie „Kształcenie na potrzeby branż kluczowych” przekazujemy środki z Funduszy Europejskich na projekty, które obejmują kompleksowe działania na kierunkach studiów przygotowujących do pracy w wybranych sektorach istotnych dla rozwoju gospodarki, jej unowocześniania i „zazieleniania” – mówi prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. – Rozwijanie kompetencji w obszarach objętych wsparciem, w drodze ścisłej współpracy nauki z biznesem, ma znaczący wpływ na indywidualne perspektywy zawodowe studentów i absolwentów. Kształcenie specjalistów dla branż kluczowych jest również inwestycją w bezpieczeństwo żywnościowe, energetyczne i środowiskowe kraju oraz konkurencyjność polskiej i europejskiej gospodarki.
Natura spotyka technologię. Nowe programy, nowe kompetencje
Nauki związane z naturą są dziś nierozerwalnie związane z technologią i innowacjami, a programy kształcenia powinny za nimi nadążać. To właśnie w obszarach, w których specjalizuje się SGGW, koncentrują się takie wyzwania współczesności, jak bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne, zmiany klimatu, gospodarowanie zasobami naturalnymi, ochrona środowiska czy rozwój nowych technologii.
– Odpowiadając na te wyzwania, zmieniamy nie tylko treści programów studiów, ale również sposób kształcenia. Programy kierunków objętych projektem zostały unowocześnione i dostosowane do potrzeb rynku pracy oraz wyzwań zielonej i cyfrowej transformacji. Kładziemy większy nacisk na „ubranżowienie” kształcenia – współpracę z ekspertami i liderami rynku, kontakt studentów z pracodawcami, zajęcia praktyczne i wizyty terenowe – podkreśla prof. dr hab. Marcin Gołębiewski, prorektor ds. rozwoju SGGW. – Jednocześnie rozwijamy kompetencje kadry, wdrażamy technologie VR i symulacje branżowe oraz tworzymy studentom możliwości zdobywania dodatkowych kompetencji cyfrowych, środowiskowych, praktycznych i społecznych – dodaje.
Najstarsza w kraju uczelnia rolnicza i przyrodnicza, której początki sięgają 1816 roku, kształci specjalistów m.in. dla rolnictwa, gospodarki żywnościowej, energetyki, ochrony środowiska i gospodarowania zasobami naturalnymi. Są to obszary, które znajdują się dziś w centrum transformacji klimatycznej, energetycznej i cyfrowej. Zmieniają się technologie, modele produkcji i zarządzania zasobami, rośnie znaczenie cyfryzacji, automatyzacji i innowacji, a wraz z nimi zmieniają się kompetencje oczekiwane od przyszłych specjalistów. Rynek potrzebuje absolwentów, którzy rozumieją procesy zachodzące w naturze, ale jednocześnie potrafią wykorzystywać, np. w gospodarstwie rolnym, nowoczesne technologie, pracować interdyscyplinarnie, łączyć wiedzę z praktyką i odpowiadać na zmieniające się potrzeby gospodarki. SGGW dostosowuje swoją ofertę do tych oczekiwań.
Współpraca z partnerem branżowym
Jednym z kluczowych elementów „ubranżowienia” kształcenia na SGGW jest współpraca z partnerem branżowym i pracodawcami. Pozwala ona zestawić wiedzę i potencjał naukowy uczelni z praktycznym doświadczeniem przedsiębiorców i ekspertów. Przedstawiciele rynku wskazują, jak zmieniają się technologie, procesy oraz oczekiwania wobec przyszłych pracowników. Dzięki temu można lepiej przygotowywać studentów do rzeczywistych warunków funkcjonowania poszczególnych branż.
Biznesowym partnerem w projekcie „Zrównoważony Kampus SGGW – kształcenie na rzecz branż kluczowych” jest firma Łukasz Czech AgroWe. Prezes Łukasz Czech, absolwent SGGW i rolnik, od lat łączy dwa światy: naukę i praktykę.
– W naszym gospodarstwie na co dzień korzystamy z rozwiązań rolnictwa precyzyjnego, a w AgroWe zajmujemy się wdrażaniem innowacji w sektorze rolno-spożywczym. Widzę, jak szybko zmienia się branża. Decyzje o nawożeniu czy ochronie roślin coraz częściej opierają się na danych z czujników, zdjęciach satelitarnych i analizach wspieranych przez sztuczną inteligencję. Do tego dochodzą zmiany klimatu, presja kosztowa i rosnące wymagania środowiskowe. W tak dynamicznym otoczeniu wiedza szybko się dezaktualizuje, a przewagę mają ci, którzy stale ją poszerzają. Dlatego bardzo zależy nam na tym, żeby absolwenci SGGW wchodzili na rynek pracy z tym nastawieniem i z realnym obrazem nowoczesnego rolnictwa. Uczelnia zapewnia solidne podstawy naukowe, a my uzupełniamy je o praktykę – ponieważ wiemy, w którą stronę zmierza rolnictwo. Od początku było to dla nas naturalne uzasadnienie partnerstwa w projekcie – podkreśla prezes Łukasz Czech.
AgroWe wnosi do projektu doświadczenie, kompetencje z zakresu rolnictwa 4.0, nowych technologii i zarządzania projektami. Firma rozwija narzędzia cyfrowe dla gospodarstw i współtworzy klastry, które łączą rolników, firmy i naukowców. Zespół AgroWe uczestniczy też w projektach badawczych z udziałem rolników i jednostek naukowych oraz wspiera firmy technologiczne w realizacji przedsięwzięć badawczo-rozwojowych – od algorytmów sztucznej inteligencji prognozujących wilgotność gleby po urządzenia mierzące emisję gazów w uprawach.
– W projekcie „Zrównoważony Kampus SGGW – kształcenie na rzecz branż kluczowych” bierzemy udział już od samego etapu jego przygotowania. Na początku zorganizowaliśmy spotkania z przedstawicielami branży. Ich rekomendacje dotyczące kompetencji, których oczekuje rynek, stały się podstawą zmian w programach studiów. W minionym roku akademickim zmiany trafiły na zajęcia. Przygotowaliśmy pierwsze scenariusze zajęć i poprowadziliśmy demonstracje, a studenci rolnictwa, zootechniki, ogrodnictwa i inżynierii systemów biotechnicznych odwiedzili gospodarstwa w ramach wizyt studyjnych – relacjonuje prezes Łukasz Czech.
Od nowego semestru działania wyraźnie nabierają tempa. Na kierunkach rolnictwo, zootechnika i ogrodnictwo powstanie łącznie 17 scenariuszy zajęć opartych na przykładach z praktyki, a ich tematyka zostanie rozwinięta w 34 demonstracjach – na uczelni lub bezpośrednio w gospodarstwie. Studentom siedmiu kierunków, od rolnictwa po technologie energii odnawialnej i food science, AgroWe zapewni 58 wizyt studyjnych w gospodarstwach i firmach, również w ramach swojej sieci współpracy. Firma przygotowuje też program zagranicznej wizyty studyjnej do wiodących ośrodków badań nad roślinami w Niemczech i Czechach.
Ważną częścią współpracy z SGGW są szkolenia. Dla kadry dydaktycznej AgroWe przewidziało 16 grup szkoleniowych, m.in. z przedsiębiorczości i komercjalizacji wyników badań oraz zielonych i cyfrowych technologii. Dla studentów – 35 grup, w których uczą się m.in. wykorzystywać sztuczną inteligencję w zrównoważonym rolnictwie, stosować rolnictwo precyzyjne i podejmować decyzje na podstawie danych.
– Postęp w rolnictwie następuje dziś najszybciej tam, gdzie nauka spotyka się z praktyką. Ten projekt tworzy właśnie taką przestrzeń. Dobrze pokazuje to wizyta studentów rolnictwa w naszym gospodarstwie. W pierwszej części rozmawialiśmy o organizacji gospodarstwa, o tym, co decyduje o opłacalności produkcji roślinnej i zwierzęcej, oraz kiedy warto inwestować w nowe maszyny, systemy GPS czy automatyzację karmienia. Druga część wizyty odbyła się w terenie. Studenci zobaczyli, jak w praktyce działają systemy rolnictwa precyzyjnego, a następnie samodzielnie zbadali jakość gleby lub roślin przenośnym skanerem i przeanalizowali wyniki. Pojęcia takie jak koszty produkcji czy opłacalność inwestycji przestały być dla nich wyłącznie teorią. Wiedza z sali wykładowej zyskała konkretny, praktyczny wymiar – zauważa prezes AgroWe.
Współpracę z SGGW firma traktuje jako partnerstwo, a nie jednorazowe zlecenie. Wykładowcy określają, czego studenci mają się nauczyć, a AgroWe pokazuje, jak wygląda to w praktyce.
– Każdy scenariusz, każdą demonstrację i każdą wizytę uzgadniamy wspólnie, z poszanowaniem programu studiów i doświadczenia praktyków. Ta współpraca przebiega bardzo sprawnie, bo łączy nas wspólny cel: absolwent, który rozumie teorię i potrafi ją zastosować. Myślę, że korzyść jest obustronna. Dzielimy się z wykładowcami doświadczeniem z wdrażania innowacji, a sami czerpiemy z ich wiedzy naukowej. Zyskujemy też bliski kontakt z osobami, które w przyszłości będą prowadzić gospodarstwa, doradzać rolnikom i rozwijać nowe technologie. To pokazuje, że partnerstwo uczelni z biznesem może przynosić konkretne efekty – mówi prezes Łukasz Czech.
– Zależy nam przy tym, aby współpraca z biznesem nie kończyła się wraz z projektem. Traktujemy ją jako element trwałego dialogu między nauką, edukacją i gospodarką. Dla studentów oznacza to możliwość poznania praktycznego zastosowania zdobywanej wiedzy, bezpośredniego kontaktu z ekspertami oraz lepszego zrozumienia środowiska zawodowego, w którym będą funkcjonować po ukończeniu studiów. Ten model pozwala nam kształcić specjalistów, którzy będą nie tylko dobrze przygotowani do wejścia na rynek pracy, ale również zdolni do tworzenia rozwiązań odpowiadających na najważniejsze wyzwania przyszłości – podkreśla prof. dr hab. Marcin Gołębiewski z SGGW.
Studia bliżej praktyki, biznesu i innowacji
Projekt zakłada stopniowe przechodzenie od klasycznego modelu przekazywania wiedzy do modelu, w którym student uczy się poprzez praktykę, doświadczenie, technologię i kontakt z branżą. W jaki sposób to się dokonuje?
Jednym z najważniejszych efektów projektu jest unowocześnienie programów kształcenia na kierunkach objętych wsparciem i ich silniejsze powiązanie z potrzebami rynku pracy. Mowa o kierunkach: rolnictwo, biologia, biotechnologia, ogrodnictwo, zootechnika, inżynieria systemów biotechnicznych, technologia energii odnawialnych, gastronomia i hotelarstwo, żywienie człowieka i ocena żywności, technologia żywności i żywienie człowieka, towaroznawstwo i marketing żywności oraz food science technology and nutrition.
Programy zostały rozwinięte we współpracy z ekspertami branżowymi. Uczelnia stawia na bezpośredni kontakt z praktyką gospodarczą, współpracę z przedstawicielami rynku, wizyty terenowe oraz poznawanie rzeczywistych procesów i technologii wykorzystywanych w poszczególnych sektorach.
Równolegle realizowany jest szeroki program rozwoju kompetencji studentów, obejmujący szkolenia z zakresu kompetencji cyfrowych, zielonej transformacji, kompetencji miękkich, praktycznych i zawodowych.
Drugim filarem jest rozwój kadry dydaktycznej. Nauczyciele akademiccy pogłębiają m.in. kompetencje cyfrowe, związane z uniwersalnym projektowaniem i zieloną transformacją. Uzupełnieniem tego działania będą zagraniczne staże w europejskich instytucjach naukowo-dydaktycznych.
Istotnym elementem modernizacji jest również wykorzystanie technologii VR i symulacji branżowych. W ramach projektu na SGGW powstają trzy laboratoria VR oraz specjalistyczne aplikacje, symulacje i wirtualne środowiska dydaktyczne. Pozwalają one studentom uczyć się poprzez doświadczenie, przećwiczyć określone procesy i sytuacje oraz zetknąć się z rozwiązaniami, do których dostęp w tradycyjnej dydaktyce byłby ograniczony.
– Kolejny etap projektu będzie koncentrował się na wykorzystaniu rozwiązań, które zostały już zaplanowane, oraz obejmowaniu nimi kolejnych grup naszych studentów i kadry. Będziemy kontynuować realizację zmodyfikowanych programów studiów, rozwijać ofertę szkoleń dla studentów oraz wykorzystywać w procesie dydaktycznym laboratoria VR, symulacje i aplikacje branżowe. Ważnym działaniem będą także 16-dniowe zagraniczne staże kadry dydaktycznej w instytucjach naukowo-dydaktycznych w Europie. Chcemy, aby doświadczenia zdobyte podczas tych wyjazdów były następnie przenoszone do SGGW i wykorzystywane w pracy ze studentkami i studentami – podnosi prof. dr hab. Marcin Gołębiewski, prorektor ds. rozwoju SGGW.
– Będziemy również rozwijać współpracę z pracodawcami i ekspertami branżowymi. Rynek pracy i technologie zmieniają się bardzo szybko, dlatego unowocześniania kształcenia nie traktujemy jako jednorazowego działania projektowego, lecz jako ciągły proces reagowania na zmieniające się potrzeby gospodarki i społeczeństwa – dodaje.
Odzew na działania zaproponowane w projekcie przedstawiciel władz uczelni ocenia jako znaczący. Przedsięwzięcie już dziś angażuje bardzo szerokie grono społeczności akademickiej – studentów, nauczycieli akademickich, dziekanów i pracowników wydziałów, a także jednostki administracyjne i partnerów zewnętrznych.
– Projekt jest zaplanowany do końca 2029 roku, dlatego jego pełne efekty będziemy mogli ocenić po objęciu wsparciem kolejnych grup. Już dziś widzimy jednak, że rozwiązania łączące naukę, praktykę i technologię są ważnym kierunkiem rozwoju dydaktyki – wskazuje prorektor ds. rozwoju SGGW.
Dla studentów wartością jest możliwość zdobywania – równolegle z wiedzą kierunkową – dodatkowych kompetencji zwiększających ich przygotowanie do wejścia na rynek pracy. Z perspektywy kadry projekt daje natomiast możliwość rozwijania własnego warsztatu dydaktycznego i wykorzystywania nowych metod i technologii.
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego wzmacniają potencjał polskich uczelni
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego jest jedną z ponad 180 polskich uczelni, które realizują projekty w programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego. Łączna kwota przyznanego dofinansowania to już około 2 mld 300 mln zł.
– Jesteśmy szczególnie dumni z tego, że nasz projekt pozwala połączyć tradycję SGGW z nowoczesnością, technologią i odpowiedzialnością za przyszłość. Środki z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego umożliwiają nam przeprowadzenie zmian w skali, która bez tego wsparcia byłaby bardzo trudna do osiągnięcia. Dzięki nim możemy jednocześnie inwestować w ludzi, programy kształcenia, kompetencje, współpracę z gospodarką i nowoczesne technologie dydaktyczne. Możemy rozwijać kompetencje studentów i kadry, modernizować programy studiów, tworzyć laboratoria VR i specjalistyczne symulacje, organizować staże oraz szerzej otwierać proces dydaktyczny na współpracę z otoczeniem społeczno-gospodarczym – wylicza prof. dr hab. Marcin Gołębiewski, prorektor ds. rozwoju SGGW. – Nie mam wątpliwości, że inwestycja w kompetencje przyszłych specjalistów ma znaczenie wykraczające poza samą uczelnię. Dobrze przygotowani absolwenci będą współtworzyć przyszłość polskiego rolnictwa, gospodarki żywnościowej, energetyki i sektorów związanych ze środowiskiem. Dlatego środki europejskie traktujemy nie tylko jako finansowanie konkretnych działań projektowych. Są one inwestycją w kapitał ludzki, rozwój uczelni i kompetencje potrzebne Polsce do skutecznego przeprowadzenia zielonej i cyfrowej transformacji – konkluduje.
