Kiedyś z kilofem po węgiel, teraz z motyką na Księżyc

Nowe życie podziemnej infrastruktury

Przekształcenie tradycyjnej infrastruktury przemysłowej w zaawansowane ośrodki badawczo-rozwojowe to trend znany z wielu państw rozwiniętych, jednak projekt planowany w Katowicach wyróżnia się skalą oraz specyfiką technologiczną.

Podziemne wyrobiska oraz specyfika obiektów pokopalnianych stwarzają niemal idealne środowisko do prowadzenia badań analogowych (tzw. analog space missions). Izolacja od światła słonecznego, stała temperatura, kontrolowany mikroklimat oraz trudne warunki geologiczne pozwalają na prowadzenie symulacji, które odzwierciedlają wyzwania stojące przed przyszłymi mieszkańcami księżycowych czy marsjańskich habitatów.

Jak poinformował minister finansów i gospodarki Andrzej Domański, inicjatywa stworzenia centrum technologicznego w tym miejscu ma na celu stworzenie unikalnej przestrzeni testowej dla branży kosmicznej oraz sektora nowoczesnych technologii.

Kluczowe obszary badawcze nowego centrum

1. Górnictwo kosmiczne (space mining): Testowanie prototypów łazików, robotów wiertniczych oraz maszyn do pozyskiwania surowców w warunkach ograniczonej przestrzeni i trudnego terenu.

2. Symulacje misji analogowych: Badanie zachowania zespołów ludzkich przebywających w długotrwałej izolacji, co jest kluczowe dla planowania przyszłych misji załogowych.

3. Autonomiczne systemy i robotyka: Rozwój algorytmów sztucznej inteligencji zarządzających sprzętem bez konieczności stałego nadzoru człowieka.

4. Inżynieria materiałowa: Badanie wytrzymałości konstrukcji i obudów w środowiskach zamkniętych.

Transformacja gospodarcza i wymiar społeczny

Decyzja o zlokalizowaniu inwestycji na terenie kopalni „Wujek” niesie ze sobą istotny przekaz socjologiczny i ekonomiczny. Jest to podręcznikowy przykład tzw. sprawiedliwej transformacji (just transition). Tradycyjny profil gospodarczy Śląska, oparty dotąd na przemyśle wydobywczym i paliwach kopalnych, ustępuje miejsca nowoczesnemu sektorowi Deep Tech, technologiom kosmicznym i zaawansowanej inżynierii. Przekłada się to bezpośrednio na zmiany na rynku pracy: zamiast profesji związanych z fizyczną i inżynieryjną eksploatacją złóż, powstają miejsca pracy przeznaczone dla programistów, robotyków, biotechnologów i astrofizyków. W efekcie zmienia się cała tożsamość regionu – dawne przemysłowe serce Polski przekształca się w nowoczesny hub innowacji i nowych technologii.

Śląsk od lat poszukuje nowej tożsamości gospodarczej. Przejście od eksploatacji zasobów naturalnych do tworzenia wiedzy i technologii o wysokim progu innowacyjności wskazuje kierunek, w którym może podążać cały polski przemysł.

Dlaczego infrastruktura górnicza przydaje się w kosmonautyce?

Może się wydawać, że górnictwo i eksploracja kosmosu to odległe dziedziny, jednak w rzeczywistości łączą je bardzo zbliżone wyzwania inżynieryjne:

• Zarządzanie bezpieczeństwem w środowisku zamkniętym: Zapewnienie dostaw tlenu, wentylacja i stały monitoring parametrów życiowych.

• Niezawodność sprzętu: Maszyny pracujące w trudnym terenie muszą charakteryzować się zerową awaryjnością.

• Komunikacja w trudnych warunkach: Przesyłanie danych i sygnałów sterujących przez warstwy skał odpowiada wyzwaniom komunikacji z obiektami głęboko pod ziemią lub na innych ciałach niebieskich.