Ten ponadsektorowy dokument przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji zakłada wzrost wydatków na cyfryzację oraz wprowadzenie szeregu ułatwień dla innowacyjnych przedsiębiorstw. Wśród najważniejszych założeń znalazło się zapewnienie 50 proc. krajowego współfinansowania dla projektów opartych o sztuczną inteligencję i technologie kwantowe, a także stworzenie systemu zachęt podatkowych dla inwestorów wspierających polski ekosystem startupowy.
Skokowy wzrost wydatków na technologie
Dokument przyjęty przez rząd zakłada, że do 2035 roku roczne nakłady na obszar cyfryzacji osiągną poziom 5 proc. PKB. To ogromna zmiana w stosunku do stanu obecnego, w którym wydatki na ten cel wynoszą niecały 1 proc. PKB. Głównym celem zwiększenia finansowania jest poprawa jakości życia mieszkańców przy jednoczesnym zabezpieczeniu suwerenności technologicznej kraju. Planowane zmiany mają wpłynąć na niemal każdą dziedzinę funkcjonowania państwa, gospodarki oraz administracji publicznej.
Połowa finansowania na projekty AI i technologie kwantowe
Jednym z najbardziej konkretnych punktów nowej strategii jest deklaracja rządu dotycząca zapewnienia 50 proc. krajowego współfinansowania dla tych projektów związanych ze sztuczną inteligencją oraz technologiami kwantowymi, które uzyskają środki unijne. Państwo chce w ten sposób stymulować rozwój głębokich technologii (deep tech). W planach znalazło się stworzenie autorskich, polskich rozwiązań z zakresu metrologii kwantowej, służących do zaawansowanych pomiarów.
Rząd stawia również na budowę krajowych standardów kryptologicznych: w tym kryptografii kwantowej, postkwantowej oraz systemów kwantowej dystrybucji klucza. Wszystkie te działania mają na celu wykreowanie suwerennego potencjału kryptologicznego, który posłuży do ochrony kluczowych interesów państwa i poprawy bezpieczeństwa narodowego.
Zachęty podatkowe i redukcja ryzyka dla inwestorów
Strategia Cyfryzacji Państwa kładzie mocny akcent na rozwój krajowych startupów i ułatwienie im ekspansji międzynarodowej. Rząd zamierza wprowadzić specjalne zachęty fiskalne dla inwestorów krajowych oraz zagranicznych, którzy decydują się ulokować kapitał w młodych spółkach technologicznych. Co istotne dla sektora venture capital, planowane jest wdrożenie mechanizmów częściowo ograniczających straty wynikające z inwestycji w przedsięwzięcia o wysokim stopniu ryzyka.
W celu łatwiejszego pozyskiwania kapitału przez startupy, państwo planuje zintegrować rozproszone dotychczas środowisko finansowe. Współpraca ma objąć fundusze venture capital, Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), Giełdę Papierów Wartościowych (GPW) oraz banki prywatne. Strategia zakłada również stworzenie mechanizmu pozwalającego na inwestowanie części środków pochodzących z funduszy emerytalnych i planów długoterminowego oszczędzania w fundusze VC/PE działające na obszarze Europy Środkowo-Wschodniej. Rozwiązanie to przejdzie odpowiednią certyfikację i zostanie objęte systemem mitygowania ryzyka.
Zatrzymanie praw IP i transfer technologii do biznesu
Rząd chce przeciwdziałać ucieczce najbardziej obiecujących biznesów za granicę. Strategia przewiduje system zachęt dla założycieli startupów, które mają skłonić ich do utrzymywania praw własności intelektualnej (IP) oraz głównych centrów decyzyjnych na terenie Polski, nawet w fazie globalnego skalowania działalności. Kolejnym krokiem ma być uruchomienie programu wdrożeniowego, dzięki któremu rozwiązania tworzone przez rodzime startupy będą trafiać bezpośrednio do administracji centralnej oraz spółek Skarbu Państwa.
Zmiany dotkną także środowisko akademickie. Zapowiedziano budowę narzędzi usprawniających transfer technologii cyfrowych z uczelni wyższych prosto do przemysłu i usług. Państwo deklaruje wsparcie dla centrów kompetencji cyfrowych przy ośrodkach naukowych oraz dla spółek typu spin-off, powoływanych do komercjalizacji innowacji. Powstanie również jedna, wspólna marka promująca polskie innowacje na świecie oraz centralny punkt informacyjny gromadzący wiedzę o akceleratorach, grantach i konkursach.
Sztuczna inteligencja w firmach, urzędach i wojsku
Dokument stawia ambitne cele w zakresie adopcji nowych technologii przez przedsiębiorstwa. Do 2035 roku połowa polskich firm ma aktywnie korzystać z rozwiązań opartych o sztuczną inteligencję. Dla porównania: jeszcze w 2025 roku wskaźnik ten wynosił zaledwie 8,7 proc. Z kolei w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) do 2035 roku aż 92 proc. podmiotów ma wykorzystywać technologie cyfrowe na przynajmniej podstawowym poziomie (w stosunku do 69 proc. w 2024 roku). Transformację ma koordynować zupełnie nowy, dedykowany podmiot, a dla MŚP zostaną opracowane jasne i przejrzyste zasady podatkowe dotyczące korzystania z darmowych programów wsparcia.
Sztuczna inteligencja wejdzie na szeroką skalę także do urzędów. Do 2035 roku AI ma być wykorzystywana przez 80 proc. jednostek administracji publicznej, podczas gdy w 2024 roku odsetek ten wynosił tylko 6,8 proc. Wdrożenia te mają opierać się o zasady transparentności i etyki. Obywatele otrzymają wgląd do specjalnego wykazu systemów sztucznej inteligencji wykorzystywanych przez urzędników, a do 2027 roku powstanie system oceny etycznej tych narzędzi. Z kolei Ministerstwo Obrony Narodowej ma czas do 2039 roku na pełne wdrożenie własnej, Resortowej strategii sztucznej inteligencji.
Chmura rządowa, walka z cyberzagrożeniami i open source
Kwestie bezpieczeństwa i infrastruktury IT stanowią kluczowy filar opublikowanego dokumentu. Do 2029 roku zaplanowano powołanie centralnej instytucji odpowiedzialnej za cyberbezpieczeństwo kraju. Do tego samego roku wszelkie informacje o charakterze niejawnym będą musiały być przetwarzane wyłącznie w rządowych narzędziach chmurowych. Strategia zakłada, że do 2035 roku 70 proc. jednostek publicznych przejdzie na współdzieloną chmurę obliczeniową. Aby skutecznie reagować na sytuacje kryzysowe, rząd wprowadzi szybką procedurę zakupową dla produktów i usług z zakresu cyberbezpieczeństwa, która pozwoli pominąć długotrwałe przetargi przy zachowaniu transparentności.
Państwo zamierza także mocniej postawić na otwarte oprogramowanie. Do 2027 roku powstanie Biuro Programów Otwartego Oprogramowania, którego zadaniem będzie koordynacja wdrażania rozwiązań open source i open hardware w administracji. Strategia przewiduje uruchomienie finansowania dla deweloperów i organizacji rozwijających takie projekty, a także stworzenie bezpiecznego repozytorium kodu dla urzędów.
Krajowe półprzewodniki, technologie kosmiczne i zielona cyfryzacja
Do 2030 roku rząd planuje uruchomić wieloletni program wsparcia technologii przełomowych oraz powołać polskie centrum kompetencji do spraw półprzewodników wraz z uruchomieniem pierwszej krajowej linii pilotażowej do ich produkcji. Sektor ten otrzyma własny park technologiczny. W planach jest też rozwój technologii kosmicznych: w tym budowa polskiego systemu łączności satelitarnej działającej w czasie rzeczywistym oraz platformy analitycznej AI przetwarzającej dane z misji kosmicznych na potrzeby zarządzania kryzysowego.
Wszystkie te zmiany mają iść w parze z ekologią. Do 2030 roku wszystkie kluczowe usługi publiczne będą dostępne cyfrowo, a administracja zacznie mierzyć swój cyfrowy ślad węglowy. W zamówieniach publicznych zaczną obowiązywać normy zużycia energii dla systemów ICT, co ma promować dostawców realizujących cele klimatyczne. Strategia obejmie również rolnictwo: powstanie katalog technologii Rolnictwa 4.0 oraz system IT do śledzenia drogi produktów rolno-spożywczych w całym łańcuchu dostaw, co pozwoli błyskawicznie reagować na zagrożenia związane z bezpieczeństwem żywności.
