Prezydent RP podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która wprowadza w kraju instytucję piaskownic regulacyjnych AI. Nowe przepisy stawiają nasz kraj w gronie pierwszych państw w Europie wdrażających tego typu mechanizmie, co ma stanowić bezpośrednie wypełnienie obowiązków nałożonych przez unijne rozporządzenie AI Act. Budżet na ten cel wynosi 35 mln złotych.
Czym są piaskownice regulacyjne AI i kto z nich skorzysta?
Piaskownica regulacyjna AI jest kontrolowanym środowiskiem testowym, które pozwala firmom oraz instytucjom przeanalizować działanie systemu sztucznej inteligencji przed jego oficjalną premierą i komercyjnym wdrożeniem rynkowym. Narzędzie to ułatwia uczestnikom wyjaśnienie wszelkich wątpliwości prawnych oraz weryfikację zgodności tworzonego oprogramowania z aktualnymi przepisami jeszcze na etapie prac testowych.
Inicjatywa skierowana jest do dwóch głównych grup podmiotów:
- przedsiębiorców, w tym startupów tworzących innowacyjne technologie,
- podmiotów administracji publicznej, ze szczególnym uwzględnieniem jednostek samorządu terytorialnego.
Rola KRiBSI: rekrutacja i czas trwania programu
Organem odpowiedzialnym za utworzenie piaskownic regulacyjnych AI, a także nadzór nad ich prawidłowym funkcjonowaniem, będzie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Wybór konkretnych projektów dopuszczonych do środowiska testowego nastąpi w drodze konkursów organizowanych i rozstrzyganych bezpośrednio przez KRiBSI.
Sam udział w procedurze piaskownicy regulacyjnej ma trwać od 6 do 12 miesięcy. Po zakończeniu prac testowych uczestnik otrzyma dokumentację potwierdzającą udział oraz raport końcowy. Ponadto podmioty biorące udział w programie zyskają możliwość wystąpienia o indywidualną opinię dotyczącą zgodności przetestowanego systemu z obowiązującym prawem.
Formy wsparcia oraz warunki finansowe dla uczestników
Uchwalona ustawa o systemach sztucznej inteligencji zakłada szereg ułatwień mających na celu zachęcenie przedsiębiorstw i urzędów do weryfikacji rozwiązań technologicznych. W ramach przewidzianego wsparcia KRiBSI może udzielić uczestnikowi projektu czasowego odstępstwa od stosowania wybranych obowiązków wynikających z unijnego AI Act. Komisja będzie również pomagać podmiotom w osiągnięciu pełnej zgodności z przyjętymi wymogami prawnymi.
- Przepisy regulują także kwestie opłat za udział w środowisku testowym:
- udział mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców (MŚP) jest całkowicie nieodpłatny,
- jednostki samorządu terytorialnego mogą liczyć na preferencyjne warunki cenowe.
Bezpieczeństwo użytkowników i wsparcie dla polskiej gospodarki
Przedstawiciele Ministerstwa Cyfryzacji zwracają uwagę na dwutorowe korzyści płynące z wdrożenia piaskownic regulacyjnych. Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski wskazuje, że nowe rozwiązania pozwolą na bezpieczny rozwój oraz komercyjne wykorzystanie sztucznej inteligencji, co stanowi istotny impuls dla polskiej gospodarki i biznesu.
Z kolei wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski, nadzorujący ustawę o systemach sztucznej inteligencji, podkreśla wymiar bezpieczeństwa samych użytkowników końcowych. Dzięki uprzedniej weryfikacji modeli w kontrolowanym środowisku, odbiorcy końcowi zyskają pewność, że udostępnione im narzędzia są legalne, bezpieczne i zgodne z normami prawnymi.
