Wszystko zaczyna się od pojedynczego piksela. Na ekranie smartfona pojawia się spreparowany przez sztuczną inteligencję kadr: znana twarz polskiego biznesmena, pasek informacyjny łudząco przypominający czołowy portal informacyjny i obietnica zysku, której algorytm nie weryfikuje, dopóki na konto koncernu spływają pieniądze za kliknięcia. Dla użytkownika to wstęp do utraty oszczędności życia. Dla algorytmu z Menlo Park – kolejna zrealizowana mikrotransakcja reklamowa.
Ten schemat doprowadził do bezprecedensowego starcia na linii Warszawa–Bruksela–Dolina Krzemowa. Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski skierował do Komisji Europejskiej oficjalny wniosek o nałożenie na koncern Meta kary w wysokości 250 milionów euro (ponad 1 miliard złotych).
Czytaj także: Scam nie może się opłacać Rafał Brzoska rusza z inicjatywą „150%”
Powód? Bierność i systemowa opieszałość platformy wobec fali oszukańczych reklam, deepfake’ów oraz dezinformacji uderzającej w polskich obywateli.
Od listu ostrzegawczego po wniosek do Brukseli
Konflikt narastał od tygodni, a jego eskalację wyznaczyły konkretne posunięcia gabinetu cyfryzacji i reakcje technologicznego giganta:
-
18 sierpnia: Ministerstwo Cyfryzacji wysyła oficjalne pismo do zarządu Mety, żądając natychmiastowych wyjaśnień dotyczących skali scamu i metod jego zwalczania.
-
26 sierpnia: Meta przesyła odpowiedź, w której chwali się usunięciem ok. 380 tys. treści naruszających zasady w Polsce i deklaruje, że ponad 93% z nich zlikwidowano proaktywnie.
-
27 sierpnia: wicepremier Gawkowski odrzuca wyjaśnienia korporacji jako niewystarczające, deklarując na łamach mediów: „nie ma miękkiej gry z gigantami, którzy na krzywdzie ludzi robią biznes” – i formalnie wnosi do Komisji Europejskiej o nałożenie kary 1 mld zł.
Wcześniej Ministerstwo Cyfryzacji upubliczniło swoją korespondencję prowadzoną z Meta w temacie oszukańczych reklam i nieczystych praktyk marketingowych, stosowanych w opinii Ministerstwa przez platformę społecznościową.
Liczby z Doliny Krzemowej kontra rzeczywistość nad Wisłą
Meta w swoim oświadczeniu próbuje bronić pozycji, podkreślając inwestycje w technologie rozpoznawania twarzy dla osób publicznych oraz współpracę z polskimi instytucjami, w tym z UOKiK, NASK i Centralnym Biurem Zwalczania Cyberprzestępczości.
Koncern raportuje, że mediana czasu reakcji na zgłoszenia nielegalnych treści w Unii Europejskiej wyniosła:
-
14,8 godziny na Facebooku,
-
48,18 godziny na Instagramie.
Z perspektywy cyberbezpieczeństwa doba lub dwie w przestrzeni mediów społecznościowych to jednak wieczność. W tym czasie fałszywa kampania potrafi dotrzeć do setek tysięcy użytkowników i wygenerować realne straty finansowe
– Odpowiedź Mety mnie nie satysfakcjonuje. To spryciarze, którzy próbują zamydlić oczy statystykami, podczas gdy na ich platformach wciąż bez przeszkód wyświetlają się materiały okradające Polaków — napisał w serwisie X, Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji.
Platformy cyfrowe muszą ponosić pełną odpowiedzialność za swoje działania i dlatego zawnioskowałem o nałożenie na Metę kary w wysokości miliarda złotych.
Po analizie materiałów, w tym tych otrzymanych od Meta, a także kolejnych doniesień medialnych o braku kontroli nad… pic.twitter.com/1zSZg8MGf4
— Krzysztof Gawkowski (@KGawkowski) August 27, 2026
Sprawę napędził również otwarty bunt przedsiębiorców. Rafał Brzoska, twórca InPostu, którego wizerunek regularnie pojawiał się w zmanipulowanych materiałach wideo obok Omeny Mensah, uruchomił rejestr 150proc.pl. Forsuje on koncepcję, by platformy płaciły 150% przychodów uzyskanych z emisji nielegalnych reklam, a zebrane środki zasilały specjalny fundusz kompensacyjny dla poszkodowanych.
Jak świat okiełzuje cyfrowy Dziki Zachód?
Polska nie jest odosobniona w tej walce, a wniosek do Brukseli opiera się na unijnym Akcie o usługach cyfrowych (Digital Services Act – DSA). DSA traktuje bezpieczeństwo użytkowników nie jako dobrą wolę korporacji, lecz jako twardy obowiązek prawny pod groźbą kar sięgających nawet 6% globalnego rocznego obrotu.
Różne jurysdykcje na świecie przyjmują odmienne strategie walki z technologicznymi platformami. Unia Europejska w ramach Aktu o usługach cyfrowych (DSA) stawia na dotkliwe kary finansowe nakładane przez Komisję Europejską oraz obowiązkowe audyty algorytmów moderacji, co ma wymusić transparentność i sprawne procedury usuwania nielegalnych treści. Z kolei Tajwan zdecydował się na prewencyjną, obowiązkową weryfikację tożsamości oraz licencji każdego podmiotu zamieszczającego reklamy usług finansowych przed ich publikacją, co poskutkowało spadkiem liczby fałszywych reklam o ponad 90 procent. Polska łączy te podejścia – z jednej strony forsuje wniosek o 250 milionów euro kary i przyspieszenie wdrożenia przepisów DSA, a z drugiej popiera tworzenie funduszy sankcyjnych, uderzając bezpośrednio w rentowność wyświetlania niezweryfikowanych materiałów.
Kto zapłaci za architekturę nadzoru?
Stawka sporu wykracza poza samą karę finansową. Sednem problemu jest model biznesowy oparty na tzw. optymalizacji pod zaangażowanie (engagement optimization). Algorytmy rekomendacyjne i reklamowe promują treści wywołujące skrajne emocje – szok, chciwość, strach.
Gdy państwo domaga się miliardowej kary, wysyła sygnał rynkowy: koszt moderacji i weryfikacji tożsamości reklamodawcy musi zostać przeniesiony na platformę, zamiast być przerzucanym w postaci strat na obywateli i krajowy system bankowy.
Zarówno doniesienia TVN24 Biznes, jak i relacje stacji RMF24 wskazują, że polski wniosek może stać się testem sprawności egzekwowania unijnego prawa DSA wobec cyfrowych monopolistów. Jeśli Komisja Europejska przychyli się do polskiego stanowiska, sprawa Mety wyznaczy nowy standard odpowiedzialności wydawców algorytmicznych na całym kontynencie.
