Odpowiedzią na te wyzwania ma być dwuletni program realizowany przez LF Energy, który otrzymał potężne wsparcie finansowe od Google.org. Środki te pozwolą przyspieszyć rozwój otwartych narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, pomagając operatorom w maksymalnym wykorzystaniu istniejącej infrastruktury.
Nowe wyzwania dla europejskich sieci i rola sztucznej inteligencji
Współczesna infrastruktura energetyczna w Europie musi radzić sobie z obciążeniami, na które pierwotnie nie była projektowana. Gwałtowny rozwój instalacji OZE, popularyzacja pomp ciepła oraz samochodów elektrycznych, a także dynamiczny wzrost zapotrzebowania ze strony centrów danych sprawiają, że tradycyjne podejście do planowania i rozbudowy sieci staje się niewystarczające. Budowa nowych linii przesyłowych wymaga czasu, którego operatorzy często nie mają. W tej sytuacji kluczowe staje się maksymalne wykorzystanie dotychczasowych mocy przesyłowych, co zależy bezpośrednio od technologii pozwalających obserwować, modelować i prognozować stan sieci.
Zamiast tworzyć całkowicie autorskie rozwiązania od zera, inicjatywa LF Energy skupia się na rozwoju istniejącego oprogramowania open source. Finansowanie przyznane przez Google.org ma napędzić adaptację tych rozwiązań na terenie całej Europy, ze szczególnym uwzględnieniem mniejszych oraz słabiej zasobnych operatorów i regionów. Dzięki temu zaawansowane technologie staną się ogólnodostępne, a korzyści z nich płynące dotrą do każdego podmiotu.
Cztery kluczowe projekty wspierane przez grant
Przyznane środki zostaną przeznaczone na rozwój czterech konkretnych projektów w ramach ekosystemu LF Energy, które mają usprawnić zarządzanie danymi, modelowanie systemów oraz prognozowanie zapotrzebowania na energię:
Pierwszym z nich jest OpenSynth, czyli społeczność danych otwartych dostarczająca badaczom i planistom realistyczne dane energetyczne bez naruszania prywatności klientów. Narzędzie to pozwala badać wpływ pomp ciepła, samochodów elektrycznych oraz instalacji fotowoltaicznych na lokalne sieci, wykorzystując dziesięć milionów syntetycznych profili gospodarstw domowych generowanych przez sztuczną inteligencję oraz rzeczywistą topologię francuskiej sieci przesyłowej publikowaną przez RTE.
Drugim projektem jest PowSyBl – modularny framework przeznaczony do analizy sieci przesyłowych. Pomaga on operatorom w zarządzaniu przeciążeniami, planowaniu wzmocnień sieci oraz przyłączaniu nowych źródeł odnawialnych. Rozwiązanie to jest już wdrożone w produkcji m.in. przez francuskie RTE oraz holenderski TenneT, który dzięki niemu zbudował własny system w zaledwie pięć miesięcy, dziesięciokrotnie zwiększając wydajność obliczeniową.
Trzecim elementem jest Power Grid Model, czyli wysokowydajny silnik obliczeniowy dedykowany sieciom dystrybucyjnym. Umożliwia on jednoczesne przeprowadzanie tysięcy scenariuszy symulacyjnych, dzięki czemu operatorzy mogą z wyprzedzeniem identyfikować miejsca, w których rozwój elektromobilności czy fotowoltaiki doprowadzi do przeciążenia lokalnych struktur. Narzędzie to zanotowało ponad 10 milionów pobrań i jest rozwijane oraz stosowane przez holenderskich operatorów dystrybucyjnych, takich jak Alliander, Enexis czy Stedin.
Czwartym filarem wsparcia jest OpenSTEF, czyli framework uczenia maszynowego służący do prognozowania zapotrzebowania na energię oraz poziomu generacji z wyprzedzeniem od kilku minut do kilku dni. Daje to operatorom czas na przeciwdziałanie przeciążeniom i zagospodarowanie nadwyżek mocy na elastyczne obciążenia, takie jak ładowanie pojazdów elektrycznych. Narzędzie to wykorzystuje m.in. operator Alliander do prognozowania kongestii oraz firma Sigholm do planowania produkcji ciepła systemowego.
Dostępność, edukacja i korzyści dla całej branży
Jak podkreślają przedstawiciele zaangażowanych organizacji, skuteczność sztucznej inteligencji zależy bezpośrednio od jakości danych i modeli, na których bazuje. Alex Thornton, dyrektor wykonawczny LF Energy, zaznacza, że grant inwestuje w sam fundament: otwartość danych, precyzyjne modele oraz narzędzia prognostyczne, z których operatorzy w całej Europie mogą swobodnie korzystać.
Z kolei Adam Elman, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju w regionie EMEA w Google, zwraca uwagę na konieczność budowy otwartych narzędzi cyfrowych pomagających efektywnie zarządzać istniejącą pojemnością sieci. Pozwala to dostarczać czystą, niezawodną i przystępną cenowo energię dla każdego. Program wsparcia obejmuje również działania pozatechniczne, takie jak przewodniki techniczne, zasoby wdrożeniowe, dedykowane kursy szkoleniowe, warsztaty organizowane w ramach LF Energy Summit Europe oraz tłumaczenia na różne języki Unii Europejskiej.